Delboeuf Yanılsaması
Delboeuf İllusion
Tanım
İç içe veya yan yana bulunan nesnelerin boyut algısının, çevreleyen çemberin büyüklüğüne bağlı olarak yanıltıcı biçimde değişmesi durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Diyetisyenler, bireylerin porsiyon kontrolünü sağlaması için küçük tabaklar kullanılmasını önerir. Aynı miktardaki bir porsiyon yemek, küçük bir tabağa konulduğunda (çevreleyen çember küçük olduğu için) göze büyük ve doyurucu görünürken, devasa bir tabağa konulduğunda yetersiz ve küçük algılanır.
Derin Analiz
Delboeuf Yanılsaması, görsel sistemin uyarıcıları mutlak değerleriyle değil, çevrelerindeki bağlamla (kontekst) birlikte kodladığını kanıtlayan temel bir bilişsel süreçtir. Beyin, görsel alanı tararken nesneleri izole bir şekilde işlemez; bunun yerine retinaya düşen uyarıcıyı en yakın referans çerçevesiyle kıyaslar. Çevreleyen çember içteki çembere çok yakın olduğunda, iki form zihinsel olarak 'tek bir nesne grubu' şeklinde kümelenir ve assimilation (benzeşme) etkisiyle içteki daire olduğundan daha büyük algılanır. Çevreleyen çember uzaklaştırıldığında ise kontrast etkisi devreye girer ve içteki daire olduğundan küçük görünür. Bu mekanizma, besin porsiyonu algısı ve obezite araştırmalarında da sıklıkla incelenmektedir; çünkü daha küçük tabaklar kullanıldığında yiyecek miktarı Delboeuf etkisi sayesinde göze daha büyük görünmektedir.
Etimoloji
19. yüzyılda bu optik ve algısal fenomeni ilk kez tanımlayan Belçikalı filozof ve psikolog Joseph-Rémi-Leopold Delboeuf'un soyadından türetilmiştir.
Karıştırmayın
Ebbinghaus Yanılsaması ile sıklıkla karıştırılır. Ebbinghaus yanılsamasında merkezdeki daire etrafı tamamen farklı boyutlardaki ayrı dairelerle çevrelenerek manipüle edilirken, Delboeuf yanılsamasında merkezdeki daireyi çevreleyen tek bir halka veya çember bulunur.