Kontrol-gösterge Oranı
Control–display Ratio
Tanım
Bir girdi cihazının hareket mesafesi ile ekranda ya da göstergede oluşturduğu karşılık gelen hareket mesafesi arasındaki oransal ilişki.
Örnek Vaka / Uygulama
Grafik tasarım yazılımında ince detay çalışmaları yapan bir sanatçının, piksel düzeyinde hassasiyet yakalayabilmek için bilgisayar faresi ayarlarından imleç hızını düşürmesi (yani C-D oranını düşürerek aynı el hareketine karşılık imlecin ekranda daha az yol almasını sağlaması) bu kavramın pratik karşılığıdır.
Derin Analiz
Ergonomi, insan faktörleri mühendisliği ve bilişsel psikolojinin kesişim kümesinde yer alan kontrol-gösterge oranı (C-D oranı), insan-makine etkileşiminin verimliliğini, hassasiyetini ve bilişsel iş yükünü doğrudan belirleyen kritik bir parametredir. Yüksek bir C-D oranı, girdi cihazında (örneğin bir fare veya joystick) büyük bir fiziksel hareketin ekranda çok küçük bir yer değiştirmeye yol açtığı anlamına gelir; bu durum hassas işler için idealdir ancak hızdan ödün verir. Düşük C-D oranı ise küçük bir el hareketinin ekranda geniş bir alanı kat etmesini sağlar; bu da hızı artırırken motor kontrol hassasiyetini düşürür. Fitts Yasası (Fitts's Law) bağlamında incelendiğinde,optimal C-D oranı kullanıcının hareket süresini minimize eder ve hata oranını düşürür. Bilişsel açıdan, yanlış yapılandırılmış bir oran, kullanıcının el-göz koordinasyonu döngüsünde sürekli bir adaptasyon ve hata düzeltme çabası gerektirerek bilişsel yorgunluğu artırır.
Etimoloji
İngilizce 'control' (Latince: contra- [karşı] + rotulus [rulo/tekerlek] üzerinden yönlendirme) ve 'display' (Latince: displicere [dağıtmak, göz önüne sermek]) kelimelerinin ergonomi literatüründe birleşmesiyle türetilmiştir.
Karıştırmayın
Ekran çözünürlüğü ve imleç ivmelenmesi (cursor acceleration); bu kavramlar C-D oranının sabit veya dinamik olmasını etkilese de, doğrudan girdi-çıktı fiziksel/görsel mesafe oranını ifade etmez.