Telafi Edici İzleme
Compensatory Tracking
Tanım
Bir operatörün, ekrandaki bir göstergenin veya imlecin dışsal etkenlerle hedeften sapmasını engellemek amacıyla bir kontrol mekanizması (örneğin joystick) kullanarak sürekli düzeltme yapmasını gerektiren görev türü.
Örnek Vaka / Uygulama
Otoyolda seyir halinde olan bir sürücünün, ani rüzgar hamleleri veya yol eğimi nedeniyle şeritten sapan aracı direksiyon müdahaleleriyle sürekli olarak şerit merkezinde tutmaya çalışması tipik bir telafi edici izleme uygulamasıdır.
Derin Analiz
Telafi edici izleme, bilişsel ergonomi ve mühendislik psikolojisinin temel paradigmalarından biridir. Bu görev türünde, sistemin çıkış hatası hem operatörün müdahalesine hem de sisteme etki eden dışsal bozuculara (gürültüye) bağlıdır. Operatör, sistemin kendi iç durumunu doğrudan göremez; yalnızca hedef ile imleç arasındaki hatayı (error) gözlemler. Bu durum, insan bilişsel sistemi üzerinde belirli bir yük oluşturur çünkü işleyen bellek ve motor kontrol döngüsü sürekli olarak hata minimizasyonu üzerine çalışır. Takip (tracking) görevleri genellikle ikiye ayrılır: Telafi edici (compensatory) ve takip edici (pursuit) izleme. Telafi edici modelde hedef sabit kalırken sadece hata sinyali gösterilir, bu da operatörün kestirim (prediction) kapasitesini pursuit modele kıyasla daha fazla kısıtlar. Reaksiyon süresi, motor beceri koordinasyonu ve dikkatin sürdürülmesi gibi değişkenlerin ölçülmesinde kritik bir laboratuvar paradigmasıdır.
Etimoloji
Latince 'compensare' [denkleştirmek, telafi etmek] ve İngilizce 'tracking' [izleme, takip etme] kelimelerinin birleşiminden oluşan, insan-bilgisayar etkileşimi ve ergonomi kökenli bir bileşik terimdir.
Karıştırmayın
Pursuit tracking (takip edici izleme) ile sıkça karıştırılır. Pursuit izlemede hem hedefin konumu hem de imlecin konumu ekranda ayrı ayrı gösterilir ve operatör her ikisini de doğrudan takip eder. Telafi edici izlemede ise sadece iki unsur arasındaki fark (hata) gösterilir.