Dekalaj
Décalage
Tanım
Jean Piaget'nin gelişim kuramında, benzer bilişsel yapıların veya kazanımların farklı gelişim alanlarında eş zamanlı değil, farklı yaşlarda ortaya çıkması durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Yedi yaşındaki bir çocuğun, kütle korunumunu (kilin yuvarlanarak şeklinin değişmesine rağmen miktarının aynı kalmasını) başarıyla kavramasına rağmen, hacim korunumunu (aynı kilin suya atıldığında yer değiştiren su miktarı ilişkisini) iki yıl sonra anlaması yatay dekalajın klasik bir örneğidir.
Derin Analiz
Jean Piaget'nin bilişsel gelişim kuramının evrensel ve değişmez sıralama varsayımı içinde, bireylerin aynı mantıksal yetkinliği farklı içeriklerde veya görevlerde farklı zaman dilimlerinde sergilemesi olgusudur. Bilişsel gelişim doğrusal ve homojen bir ilerleme göstermez; aksine, kavramsal dönüşümlerin içsel dinamikleri ve görevin soyutlama düzeyi dekalajı tetikler. Bu durum, yatay dekalaj (aynı gelişim evresi içinde farklı içeriklerin kazanılmasındaki gecikmeler) ve dikey dekalaj (daha üst düzey bir bilişsel operasyonun farklı evreler arasındaki yapısal tekrarı) olarak ikiye ayrılır. Nörobiyolojik düzeyde, farklı kortikal ağların ve modaliteye özgü işleme merkezlerinin miyelinizasyon hızları ile sinaptik budanma süreçlerindeki heterojenlik, bu zamansal uyumsuzluğun alt yapısını oluşturabilir.
Etimoloji
Fransızca kökenli olup 'aralık', 'kayma', 'fark' veya 'zaman uyumsuzluğu' anlamlarına gelir.
Karıştırmayın
Gelişimsel gecikme (developmental delay) veya öğrenme güçlüğü ile karıştırılır; dekalaj bir patoloji değil, normal bilişsel olgunlaşmanın yapısal ve evrensel bir heterojenliğidir.