Dowsing
Dowsing
Tanım
Yeraltındaki su veya mineralleri çatalsı bir çubuk ya da sarkaç yardımıyla bulduğunu iddia eden, ampirik temeli bulunmayan psödobilimsel kehanet yöntemi.
Örnek Vaka / Uygulama
Kurak bir arazide sondaj yeri arayan bir çiftçinin, Y şeklindeki bir ağaç dalını ellerinde tutarak yürürken dalın aşağı doğru büküldüğü noktada su olduğunu iddia etmesi, ancak aynı arazinin kör test protokolüyle incelendiğinde bu bulgunun tamamen tesadüfi olduğunun görülmesi.
Derin Analiz
Dowsing, bilişsel psikoloji ve davranış bilimleri literatüründe ideomotor etki (ideomotor effect) kavramının en klasik tezahürlerinden biri olarak incelenir. Uygulayıcının bilinçdışı kas hareketlerinin, çubuğun veya sarkaçın hareketini yönlendirmesine rağmen, bireyin bu hareketi dışsal ve nesnel bir güçten kaynaklandığına inandığı bir yanılsama halidir. Bilimsel kontrollü deneylerde (çift-kör testler) şans başarısının üzerine çıkamadığı defalarca kanıtlanmıştır. Nörobiyolojik açıdan, kişinin kendi motor çıktısının kaynağını yanlış atfetmesi (agency attribution error) ve apofeni (anlamsız veriler arasında örüntü görme eğilimi) mekanizmalarıyla doğrudan ilişkilidir.
Etimoloji
Orta İngilizce dönemindeki 'duysen' (aldatmak, kandırmak) fiilinden türediği düşünülmektedir; kökeni Germen dillerindeki aldatmaca ve yanılsama köklerine dayanır.
Karıştırmayın
Rhabdomancy (aynı yöntemin kehanet ve falcılık amacıyla yapılan dini/okült versiyonu) ve jeofiziksel su arama yöntemleri (sismik ve elektrik direnci ölçümleri).