Kıyaslama Hipotezi
Comparator Hypothesis
Tanım
Klasik koşullanmada tepki gücünün, koşullu uyarıcının ardından koşulsuz uyarıcının gelme olasılığının, bu uyarıcının olmadığı durumlardaki gelme olasılığıyla kıyaslanarak belirlendiğini öne süren ilişkisel öğrenme modeli.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir laboratuvar deneyinde farelere sürekli bir ses (koşullu uyarıcı) ardından yiyecek (koşulsuz uyarıcı) verilir. Ancak yiyecek, ses olmadan da kafeste rastgele zamanlarda sunulmaktadır. Kıyaslama hipotezine göre, farenin sese tepki (örneğin salgılama veya donma) vermesi için, sesli ortamdaki yiyecek olasılığının, sessiz ortamdaki yiyecek olasılığından belirgin şekilde yüksek olması gerekir. Eğer yiyecek her iki durumda da aynı sıklıkta geliyorsa, ses tek başına bir kıyaslama avantajı sağlamayacağı için davranış ortaya çıkmaz.
Derin Analiz
Öğrenme psikolojisi ve bilişsel süreçler bağlamında kıyaslama hipotezi, performansın sadece öğrenme aşamasında kurulan uyarıcı-uyarıcı (S-S) veya uyarıcı-tepki (S-R) bağlarının gücüne değil, test anındaki kıyaslama mekanizmalarına bağlı olduğunu savunur. Rescorla-Wagner gibi geleneksel hata düzeltme modellerinin aksine, bu model öğrenmenin kendisi ile performansın (açıktan sergilenen davranışın) farklı süreçler olduğunu vurgular. Organizma, odaklandığı hedef ipucunun yanı sıra arka plandaki uyarıcıların da koşulsuz uyarıcıyı öngörme güçlerini hesaplar. Eğer hedef ipucunun öngörücü değeri, arka plan veya alternatif ipuçlarının öngörücü değerinden yüksekse, davranış gözlemlenir. Bu mekanizma, ketleme (inhibition), gizli anımsama ve bloklama etkilerinin bir kısmını performans odaklı bir perspektifle açıklayarak bilişsel psikolojide hayvan ve insan öğrenme modellerine esneklik kazandırır.
Etimoloji
Latince 'comparare' (karşılaştırmak, eşleştirmek) fiilinden türetilen 'comparator' (kıyaslayan) ve Yunanca 'hypothesis' (altına koymak, varsayım) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Rescorla-Wagner Modeli ile karıştırılır; Rescorla-Wagner öğrenme miktarını (edinimi) doğrudan değiştirirken, kıyaslama hipotezi edinilen bilginin performans aşamasında nasıl değerlendirildiğine odaklanır.