Binoküler Rekabet
Binocular Rivalry
Tanım
Her iki göze aynı anda birbirinden tamamen farklı iki uyaran sunulduğunda, beyinde tek bir birleşik görüntü oluşması yerine, algının bu iki görüntü arasında istikrarsız ve dalgalı bir şekilde gidip gelmesi olgusudur.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikofizik laboratuvarında dengeleyici bir stereoskop kullanarak sol gözünüze kırmızı bir gül, sağ gözünüze ise mavi bir fincan fotoğrafı yerleştirdiğinizde, morumsu tek bir karışım görmezsiniz. Bunun yerine bir saniye boyunca net bir gül, ardından ani bir geçişle net bir fincan görürsünüz ve bu ardışık değişim gözlerinizi açık tuttuğunuz sürece istemsizce devam eder.
Derin Analiz
Binoküler rekabet, görsel sistemin tek bir tutarlı gerçeklik inşa etme zorunluluğunun deneysel bir izdüşümüdür. İki gözün retinasına aynı anda bağdaşmayan uyarılar (örneğin sol göze dikey, sağ göze yatay çizgiler) düştüğünde, erken görsel korteks (özellikle V1 alanı) düzeyindeki sinirsel ağlar bu çelişkiyi çözemez. Bunun yerine, üst düzey frontoparietal kontrol ağlarının da katılımıyla, bilinçli algı belirli aralıklarla tek bir uyaran lehine baskın çıkar ve ardından diğerine yenik düşer. Bu dinamik süreç, bilinç ile sinirsel aktivite arasındaki doğrusal olmayan ilişkiyi incelemekta bilişsel bilimcilere kritik bir laboratuvar penceresi sunar.
Etimoloji
Latince 'bini' (ikili) + 'oculus' (göz) köklerinden türetilen binoküler terimi ile Latince 'rivalis' (aynı akarsuyu paylaşanlar, yarışanlar) kelimesinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Binoküler füzyon (iki gözün görüntüyü tek bir hacimli nesne olarak birleştirmesi) ve stereopsis (derinlik algısı) ile karıştırılır; ancak binoküler rekabet füzyonun başarısızlığı durumunda ortaya çıkan rakip bir dalgalanmadır.