Doğru Saptama
Correct Detection
Tanım
Sinyal saptama kuramında, bir uyarıcının gerçekten mevcut olduğu denemelerde katılımcının bu uyarıcının varlığını doğru bir şekilde bildirmesi durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Hava trafik kontrolörünün radar ekranında beliren zayıf bir uçak izini (sinyal) fark edip 'ekranda hedef var' şeklinde raporlaması ve bu bilginin doğrulanması.
Derin Analiz
Psikofizik ve sinyale tepki kuramının (Signal Detection Theory - SDT) temel yapı taşlarından biridir. Bireyin duyusal hassasiyetini ve karar verme ölçütünü (criterion) matematiksel olarak modellemede kritik bir rol oynar. Nörobiyolojik düzeyde, doğru saptama anı; duyusal korteksteki uyarıcı tabanlı sinirsel aktivasyonun, prefrontal korteks ve parietal ağlar tarafından yürütülen dikkat ve karar verme süreçleriyle başarılı bir şekilde entegre olmasını gerektirir. İstatistikte ise bu kavram, istatistiksel hipotez testlerindeki 'güç' (power) ve doğru pozitif (true positive) oranlarıyla doğrudan paralellik gösterir.
Etimoloji
Latince 'correctus' [kusursuzlaştırılmış, doğru] (cor- [birlikte, pekiştirici] + rectus [doğru, düz]) ve Latince 'detectio' [ortaya çıkarma, açığa vurma] (de- [uzaklaştırma, tersine çevirme] + tegere [örtmek]) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Yanlış alarm (false detection/positive) ile sıklıkla karıştırılır; yanlış alarmda sinyal yokken var olduğu bildirilirken, doğru saptamada hem sinyal mevcuttur hem de varlığı doğru tespit edilmiştir.
Keşfetmeye Devam Edin
Kontrollü Dikkat
Kontrollü Dikkat
Controlled Attention
Bireyin bilişsel kaynaklarını bilinçli ve istemli bir şekilde belirli bir uyarıcıya yöneltmesi ve bu esnada çeldiricileri aktif olarak inhibe etme kapasitesidir.
İncele
Kuram Kuramı
Kuram Kuramı
Theory Theory
Çocukların fiziksel ve sosyal dünyayı anlamlandırmak için tıpkı birer bilim insanı gibi zihinsel kuramlar üretip bunları test ederek bilişsel gelişim sağladığını öne süren gelişimsel model.
İncele
Psikoakustik
Psikoakustik
Psychoacoustics
Fiziksel ses dalgalarının insan işitme sistemi ve bilişsel süreçler üzerindeki etkilerini inceleyen disiplinler arası psikofizik dalı.
İncele
Thinking Through
Thinking Through
Thinking Through
Bireyin kendi tepkilerini, düşünce süreçlerini veya davranışlarını derinlemesine inceleyerek neden-sonuç ilişkileri kurma ve içgörü kazanma amacıyla gerçekleştirdiği çok aşamalı zihinsel analiz süreci.
İncele