İkili Bellek Kuramı
Dual Memory Theory
Tanım
İnsan belleğinin, biri anlık algısal verileri işleyen diğeri ise uzun süreli kalıcı bilgileri depolayan iki farklı alt sistemin etkileşimiyle çalıştığını öne süren bilişsel model.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikoloji laboratuvarında deneklere ardışık olarak yedi haneli sayılar ve hemen ardından rastgele kelime listeleri dinletilir. Deneklerin sayıları akılda tutmaya çalışırken kelime listesini hatırlamada yaşadığı zorluk, kısa süreli belleğin kapasite sınırını ve bu sistemin uzun süreli belleğe geçişteki dar boğaz işlevini ampirik olarak gösterir.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve bellek mimarisi bağlamında bu yaklaşım, bilginin zihinsel işlenişini tek tip bir havuz yerine yapısal ve işlevsel olarak ayrışmış aşamalara böler. Atkinson-Shiffrin modal modeli gibi öncül yapılarla temellenen bu kuram, duyusal kayıt, kısa süreli bellek (veya çalışan bellek) ile uzun süreli bellek arasındaki dinamik bilgi transferini inceler. Nörobiyolojik düzeyde, hipokampal yapılar ile neokortikal ağlar arasındaki etkileşimin geçici ve kalıcı izlerin oluşumundaki rolünü ampirik olarak açıklamaya çalışır. Kodlama, pekiştirme (konsolidasyon) ve geri çağırma evrelerinde bilişsel yükün nasıl dağıldığını matematiksel ve deneysel paradigmalarla test eder.
Etimoloji
Latince 'dualis' (ikili, ikiye ait) ve 'memoria' (bellek, anı) sözcükleri ile Yunanca 'theoria' (bakış açısı, gözlem) kelimesinin birleşmesinden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Çalışan bellek modeli (working memory model) ile sıkça karıştırılır; çalışan bellek, ikili bellek kuramındaki kısa süreli belleğin sadece pasif bir depo değil, aktif bir manipülasyon alanı olduğunu vurgulayarak modeli genişletir.