Otomatik Şekillendirme
Autoshaping
Tanım
Canlının verdiği yanıttan bağımsız olarak pekiştireç aldığı durumlarda, uyarıcı ile ödül arasındaki eşleşme sonucunda kendiliğinden ilgisiz bir davranışı öğrenmesi ve tekrarlaması.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamındaki bir güvercine, her otuz saniyede bir, duvardaki bir ışık yanmasından bağımsız olarak doğrudan yem verilir. Güvercin ışığın yanması ile yemin gelmesi arasında zamansal bir bağ kurar; ancak yemi almak için ışığı gagalaması gerekmez. Buna rağmen, güvercin kısa süre içinde sürekli olarak yanıp sönen ışığı gagalamaya başlar çünkü ışık, ödülün birincil göstergesi haline gelmiştir.
Derin Analiz
Otomatik şekillendirme, klasik (Pavlovsal) koşullanma ile edimsel (operant) koşullanma arasındaki sınırları bulanıklaştıran temel bir öğrenme mekanizmasıdır. Brown ve Jenkins (1968) tarafından güvercinlerle yapılan klasik deneylerde keşfedilmiştir. Organizma, uyarıcının (örneğin ışık) sunumunun ardından doğrudan ödüle (yem) ulaşsa bile, uyarıcıyı ödülün habercisi olarak kodlar ve uyarıcıya karşı ikincil bir edimsel tepki (örneğin ışığı gagalama) geliştirmeye başlar. Bu durum, uyarıcı-tepki (S-R) ve uyarıcı-uyarıcı (S-S) ilişkilerinin bilişsel ve davranışsal düzeyde nasıl iç içe geçtiğini gösterir. Nörobiyolojik temelde, mezolimbik dopamin yolağının ödül beklentisi ve uyarıcı salivasyonu/yönelimi üzerindeki klasik pekiştirme döngüleriyle açıklanır; burada beyin, ödülün kendisi ile ödülü işaret eden nötr uyarıcıyı özdeşleştirerek motor çıktı üretir.
Etimoloji
İngilizce 'auto-' (kendi kendine, otomatik) ön eki ile 'shaping' (şekillendirme, biçimlendirme - edimsel koşullanmada kademeli yaklaşım süreci) kelimesinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Edimsel koşullanma (operant conditioning) ile sıklıkla karıştırılır; ayırt edici fark, otomatik şekillendirmede davranışın ödülü elde etmek için zorunlu olmaması, ödülün tepkiden bağımsız olarak gelmesidir.