Bilinçli Bellek
Conscious Memory
Tanım
Bireyin geçmişteki bir olayı veya bilgiyi bilinçli ve kasıtlı olarak zihne çağırma sürecini ifade eden bilişsel bellek türüdür.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir klinik değerlendirme sırasında hastanın dün akşam yemeğinde ne yediğini veya çocukluk sınıf öğretmeninin adını bilinçli ve niyetli bir şekilde hatırlayıp terapiste aktarması, bilinçli belleğin işlevsel bir göstergesidir.
Derin Analiz
Bilinçli bellek, bilişsel psikoloji ve nörobilimde genellikle açık bellek (explicit memory) ve bildirimsel bellek (declarative memory) kavramlarıyla eş anlamlı veya alt küme olarak değerlendirilir. Nörobiyolojik temelleri, medial temporal lobu, özellikle hipokampus ve çevreleyen kortikal yapıları içerir. Kodlama, konsolidasyon ve geri çağırma aşamalarında prefrontal korteksin yönetici işlevleri aktif rol oynar. Otobiyografik anıların (epizodik bellek) ve olgusal bilgilerin (semantik bellek) farkındalık süzgecinden geçirilerek geri çağrılmasını sağlar. Implicit (örtük) belleğin aksine, bu süreç bilişsel çaba ve öz-farkındalık gerektirir.
Etimoloji
Latince 'conscius' (bilgili, ortak bilince sahip, < com- [birlikte] + scire [bilmek]) ve memoria (hatırlama, bellekte tutma) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Örtük bellek (implicit memory) ile sıklıkla karıştırılır; örtük bellek bilinçli farkındalık gerektirmeyen beceri ve alışkanlıkları (örneğin bisiklet sürmek) kapsarken, bilinçli bellek niyetli hatırlama gerektirir.