Ardışık Ayırt Etme
Successive Discrimination
Tanım
Edimsel ve klasik koşullama süreçlerinde, uyarıcıların arka arkaya (ardışık olarak) sunulması suretiyle bu uyarıcılar arasındaki fiziksel veya bağlamsal farkların öğrenilmesi.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir laboratuvar sıçanına önce 1000 Hz'lik bir ses (S+) verildiğinde kola basarsa yiyecek verilir, hemen ardından veya kısa bir süre sonra 500 Hz'lik bir ses (S-) verildiğinde kola basarsa yiyecek verilmez. Sıçan zamanla sadece 1000 Hz'lik ses duyduğunda tepki vermeyi, 500 Hz'lik ses duyduğunda ise tepkiyi sönümlendirmeyi öğrenir.
Derin Analiz
Ardışık ayırt etme, organizmanın iki veya daha fazla uyarıcıyı (örneğin S+ ve S-) zaman ekseni üzerinde ayrı ayrı deneyimleyerek bunlardan yalnızca birine tepki vermeyi öğrendiği bir ayırt etme eğitimi prosedürüdür. Eşzamanlı ayırt etmeden farklı olarak uyarıcılar aynı anda sunulmaz; bunun yerine ardışık bir sıra izler. Bu süreçte pekiştirme tarifeleri uyarıcının varlığına göre değişir (örneğin, yüksek ton duyulduğunda yiyecek verilmesi, alçak ton duyulduğunda verilmemesi). Nörobiyolojik düzeyde, bu mekanizma prefrontal korteks ve bazal ganglionlar arasındaki sinaptik plastisite süreçlerine, özellikle de uyarıcı-tepki eşleşmelerinin seçici olarak inhibe edilmesine dayanır. Davranışsal analizde, ayırt edici uyarıcı kontrolünün (discriminative stimulus control) kazanılmasının temel taşlarından biridir.
Etimoloji
Latince 'succedere' (peşinden gelmek, ardı ardına gelmek) kökünden türetilen 'successive' ile Latince 'discriminare' (ayırmak, farkı görmek) fiilinden gelen 'discrimination' kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Eşzamanlı ayırt etme (simultaneous discrimination) ile karıştırılır; eşzamanlı yöntemde uyarıcılar organizmaya aynı anda sunulurken, ardışık yöntemde zamansal bir aralıkla sırayla sunulurlar.
Keşfetmeye Devam Edin
Ayırt Edici Uyarıcı
Ayırt Edici Uyarıcı
Discriminative Stimulus
Edimsel koşullamada, belirli bir tepkinin geçmişte o uyarıcının varlığında pekiştirilmesi nedeniyle, gelecekte aynı tepkinin ortaya çıkma olasılığını artıran ipucu işlevindeki uyarıcı.
İncele
Edimsel Koşullama
Edimsel Koşullama
Operant Conditioning
Bir davranışın ardından gelen sonuçların (ödül veya ceza), o davranışın ileride tekrarlanma olasılığını artırması veya azaltması sürecidir.
İncele
Uyarıcı Kontrolü
Uyarıcı Kontrolü
Stimulus Control
Bir organizmanın davranışının, belirli uyarıcı koşulların varlığı ya da yokluğu tarafından şekillendirilmesi ve yönlendirilmesi olgusudur.
İncele