Eşzamanlı Zincirler Prosedürü
Concurrent-chains Procedure
Tanım
Organizmanın iki veya daha fazla alternatif pekiştirme programı arasından seçim yapmasını ve ardından seçilen programın gerekliliklerini yerine getirerek birincil pekiştirece ulaşmasını sağlayan operant koşullama prosedürü.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir güvercinin iki ayrı gagalama tuşundan birini (Kırmızı tuş: anında ama küçük yem, Mavi tuş: 10 saniye gecikmeli ama büyük yem) seçmesinin istendiği bir deney düzeneği. Güvercin mavi tuşu seçtiğinde (ilk bağlantı), kırmızı tuşlar devre dışı kalır ve mavi tuşun terminal bağlantı süreci başlar; bu süreç tamamlandığında (10 saniye geçtikten sonra) büyük yem sunulur.
Derin Analiz
Deneysel psikoloji ve davranış analizinde, özellikle karar verme, dürtüsellik ve öz-denetim (self-control) mekanizmalarını incelemek için kullanılan temel bir operasyonel paradigmadır. Prosedür iki aşamadan oluşur: İlk bağlantılar (initial links) ve terminal bağlantılar (terminal links). İlk bağlantılarda organizma eşzamanlı olarak iki farklı seçenekle karşılaşır ve birini seçer. Bu seçim, geri dönüşü olmayan bir terminal bağlantıyı (ikincil pekiştirici veya ayırt edici uyarıcı) devreye sokar ve terminal link tamamlandığında birincil pekiştiriciye (örneğin yiyecek) ulaşılır. Bu yöntem, gecikmiş ödül tercihleri, değer indirgeme (delay discounting) ve ekonomik karar alma süreçlerinin laboratuvar ortamında kantitatif olarak modellenmesine olanak tanır.
Etimoloji
İngilizce 'concurrent' (Latinkanlı 'concurrere': birlikte koşmak, eşzamanlı) + 'chain' (Zincir) ve Latince 'procedere' (ilerlemek, işlem) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Basit eşzamanlı programlar (concurrent schedules) ile karıştırılabilir; temel fark, eşzamanlı zincirler prosedürünün seçilen alternatife taahhüt (commitment) gerektirmesi ve terminal bağlantı süresince diğer seçeneklerin ortadan kalkmasıdır.