Kasıtlı Unutma
İntentional Forgetting
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Şiddetli bir araba kazası geçiren bir bireyin, kazaya dair detayları hatırlamaması ve kazanın gerçekleştiği yoldan geçerken zihnen o anıyı tamamen bloke etmesi kasıtlı ve savunmacı unutmaya klinik bir örnektir.
Derin Analiz
Kasıtlı unutma, bilişsel kontrol mekanizmalarının ve yürütücü işlevlerin bellek üzerindeki düzenleyici etkisini inceler. Bilişsel psikoloji ve nörobilim literatüründe, istenmeyen anıların kodlanması, depolanması veya geri çağrılması aşamalarında aktif bir baskılama süreci olarak ele alınır. Prefrontal korteksin hipokampal aktiviteyi inhibe etmesiyle gerçekleşen bu mekanizma, travmatik veya rahatsız edici uyarıcılarla başa çıkmada adaptif bir savunma işlevi görebileceği gibi, bazı dissosiyatif bozukluklarda patolojik bir boyuta da ulaşabilir.
Etimoloji
Latince 'intentio' (yönelme, amaçlama) ve Eski Türkçe 'unutmak' (hatırlamaz olmak, zihinden çıkmak) kelimelerinin birleşiminden oluşan bilişsel bir süreçtir.
Karıştırmayın
Amnezi (organik veya travmatik beyin hasarına bağlı kalıcı hafıza kaybı) ile karıştırılır; kasıtlı unutma ise organik bir hasardan ziyade motivasyonel veya bilinçdışı savunma mekanizmalarıyla ilgilidir.