Dissosiyasyon
Dissociation
Tanım
Bireyin bilinç, hafıza, kimlik veya çevre algısının olağan entegrasyonundan koparak bağımsızlaşmasıyla karakterize olan bir savunma mekanizması ve bilişsel süreç.
Örnek Vaka / Uygulama
Şiddetli bir trafik kazası geçiren bir bireyin, kaza anındaki dehşet verici görüntüleri ve acıyı adeta dışarıdan izleyen bir kameraman gibi, kendi bedenine ve ruhuna yabancılaşarak hatırlaması (depersonalizasyon ve derealizasyon eşliğinde akut dissosiyatif tepki).
Derin Analiz
Dissosiyasyon, psişik bütünlüğün tehdit altında olduğu durumlarda (özellikle travmatik yaşantılarda) zihnin, başa çıkılamaz yoğunluktaki duygusal yükü ve anıları bilinçli farkındalık alanından izole etmesiyle devreye girer. Klinik psikoloji ve nöropsikoloji perspektifinden bakıldığında, hafif düzeyde günlük dalgınlıklardan (örn: yolda yürürken etrafı unutmak) dissosiyatif kimlik bozukluğu gibi ciddi klinik tablolara kadar uzanan bir spektrum gösterir. Nörobiyolojik düzeyde, limbik sistem ile prefrontal korteks arasındaki işlevsel bağlantısallığın geçici olarak bozulması veya kesintiye uğramasıyla ilişkilendirilir. Bilissel araştırmalarda ise iki farklı zihinsel sürecin veya değişkenin birbirinden bağımsız olarak işleyebildiğini kanıtlamak için kullanılan metodolojik bir türevdir.
Etimoloji
Latince 'dissociatus' (ayrılmış, bölğünmüş) kelimesinden türetilmiştir; 'dis-' (ayrı, öteye) + 'sociare' (birleştirmek, arkadaşlık etmek) köklerinin birleşiminden meydana gelir.
Karıştırmayın
Bölme (splitting) mekanizması ile sıklıkla karıştırılır; splitting nesne ilişkilerinde iyi ve kötünün entegre edilemeyip kutuplaştırılmasıyken, dissosiyasyon daha çok bilinç akışının, hafızanın veya kimliğin birbirinden kopması ve izole edilmesidir.