Bilişsel Tünelleme
Cognitive Tunneling
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Karmaşık bir enstrüman arızasıyla karşılaşan bir uçuş ekibinin, kokpitteki tek bir uyarı lambasına ya da göstergeye öyle bir odaklanması ki, uçağın hızla irtifa kaybettiğini gösteren dış pencere manzarasını veya ikincil ikaz seslerini tamamen algılayamaması.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve insan faktörleri mühendisliğinde, çalışma belleği kapasitesinin sınırlılığı ve dikkat kaynaklarının aşırı yüklenmesi bağlamında incelenir. Prefrontal korteksin ve yürütücü işlevlerin, kriz anında ya da yüksek bilişsel talep gerektiren durumlarda hayatta kalma veya görevi tamamlama güdüsüyle hareket ederek dikkat ışığını (attentional spotlight) tek bir hedefe kilitlemesiyle karakterizedir. Bu mekanizma anlık odaklanma sağlasa da, genel durumsal farkındalığı (situational awareness) ciddi ölçüde tehlikeye atar ve kritik ikincil sinyallerin gözden kaçırılmasına yol açar.
Etimoloji
İngilizce 'cognitive' (Latince 'cognoscere': bilmek, kavramak) ve 'tunnel' (Latince/Kelt kökenli yer altı geçiti, boru şeklindeki dar yapı) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Durumsal Farkındalık
Durumsal Farkındalık
Situation Awareness
Bireyin anlık çevresindeki unsurları algılaması, bunların anlamını kavraması ve gelecekteki durumlarını öngörebilmesi yetisidir.
İncele
Seçici Dikkat
Seçici Dikkat
Selective Attention
Çevredeki zengin ve rekabetçi uyarıcı dizgesi arasından hedefe yönelik olanların filtrelenerek öne çıkarılması, iradesiz veya çevresel uyarıcıların ise bastırılması yetisidir.
İncele