Charpentier Yanılsaması
Charpentier’s İllusion
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında deneye katılan bireylere dış boyutları farklı ancak kütleleri (örneğin 200'er gramlık) tamamen aynı olan iki metal silindir verilir. Biri küçük bir içecek kutusu boyutunda, diğeri ise büyük bir termos boyutundadır. Denekler küçük silindiri kaldırdıklarında, büyük olana kıyasla 'çok daha ağır' olduğunu iddia ederler; oysa hassas terazide yapılan ölçüm her iki cismin de gramajının birebir aynı olduğunu kanıtlamaktadır.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve duyusal algı literatüründe bu fenomen, görsel sistemin motor ve somatosasensoryal sistem üzerindeki beklentisel baskısını inceler. Beyin, nesnelerin boyutları ile ağırlıkları arasında istatistiksel bir korelasyon kurmaya evrimsel olarak programlanmıştır ('büyük nesne ağırdır' sezgisi). Küçük bir nesne elinize verildiğinde motor korteks ve kas iğcikleri beklenenden farklı bir kaldırma kuvveti (feedforward control) planlar; ancak nesne gerçekte ağır olduğunda bu beklentisizlik ve kontrast, proprioseptif geribildirimde ağırlık algısının abartılmasına yol açar. Bu durum, üst düzey bilişsel beklentilerin primer duyusal girdileri nasıl manipüle ettiğinin net bir kanıtıdır.
Etimoloji
Fransız fizikçi Augustin Charpentier'in soyadından türetilmiş eponimik bir terimdir.
Karıştırmayın
Aristoteles Yanılsaması (parmakların çaprazlanmasıyla dokunma duyusunun iki nesne algılaması) ve Boyut-Ağırlık Yanılsaması (size-weight illusion) ile sıkça karıştırılır; aslında Charpentier Yanılsaması, boyut-ağırlık yanılsamalarının tarihsel temelini ve en bilinen deneysel modelini oluşturur.
Keşfetmeye Devam Edin
Boyut-ağırlık Yanılsaması
Boyut-ağırlık Yanılsaması
Size–weight İllusion
Aynı ağırlıktaki iki nesneden hacim olarak daha büyük olanın, daha küçük olana kıyasla algısal olarak daha hafif hissedilmesi durumu.
İncele
Propriosepsiyon
Propriosepsiyon
Proprioception
Kaslardaki, tendonlardaki ve eklemlerdeki reseptörler aracılığıyla bedenin uzaydaki konumunu, hareketini ve duruşunu görsel ipuçlarına ihtiyaç duymadan algılamasını sağlayan somatosaspektif duyudur.
İncele