Aristoteles Yanılsaması
Aristotle’s İllusion
Tanım
İşaret ve orta parmaklar birbirinin üzerine çaprazlandığında, aralarına yerleştirilen tek bir nesnenin (örneğin bir bilyenin) iki ayrı nesne olarak algılanmasına neden olan dokunsal somatosensoriyel yanılsama.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir katılımcı gözlerini kapatır ve işaret ile orta parmağını makas biçiminde üst üste çaprazlar. Araştırmacı, bu iki parmağın arasına küçük bir küre (örneğin misket) yerleştirip hafifçe döndürür. Katılımcı tek bir miskete dokunduğunu bilmesine rağmen, beynindeki uzaysal hesaplama hatası nedeniyle net bir şekilde iki ayrı misket hissettiğini söyler.
Derin Analiz
Aristoteles Yanılsaması, somatosensoriyel korteksin ve periferik sinir sisteminin dokunsal uyaranları uzaysal olarak haritalandırma mekanizmasındaki temel bir varsayımı açığa çıkarır. Normal koşullar altında, işaret parmağının sol tarafı ve orta parmağın sağ tarafı (anatomik olarak uyumlu dış yüzeyler) aynı anda tek bir nesneyle temas ettiğinde beyin, bu girdiyi tek bir yüzey olarak yorumlar. Ancak parmaklar çaprazlandığında, bu iki parmağın normalde uzamsal olarak birbirinden uzak dış yüzeyleri tek bir nesnenin zıt kenarlarıyla temasa geçer. Parietal lobdaki somatosensoriyel haritalama (homonunkulus), parmakların normal anatomik konumunda olduğunu varsaymaya devam ettiği için, sinir sisteminden gelen çelişkili uyarılar uzaysal konum hatasına yol açar ve beyin bu girdiyi iki ayrı temas noktası, dolayısıyla iki ayrı nesne olarak raporlar. Bu durum, algının saf bir dış dünya kopyası değil, beyin içi uzaysal modellerin aktif bir ürünü olduğunu gösteren klasik bir nörofizyolojik kanıttır.
Etimoloji
Antik Yunan filozofu Aristoteles'in 'Metaphysica' ve 'De Somno et Vigilia' eserlerinde dokunma duyusunun sınırları üzerine yaptığı gözlemlere atfen adlandırılmıştır.
Karıştırmayın
Hayalet bacak sendromu ve rubber hand illusion (lastik el yanılsaması) ile karıştırılabilir; ancak bu durumlar beden bütünlüğü ve propriosepsiyonla ilgiliyken, Aristoteles Yanılsaması saf dokunsal uzaysal konum (iki nokta ayrım eşiği) hatasıdır.