Anlam Arayışı Çabası
Effort After Meaning
Tanım
Bireyin, belirsiz veya yabancı bilgileri kavramak amacıyla bu materyalleri daha tanıdık kavramlara dönüştürmek için gösterdiği sürekli ve aktif bilişsel gayret.
Örnek Vaka / Uygulama
Yabancı bir kültürün soyut ve karmaşık bir mitolojik hikayesini dinleyen bir kişinin, hikayedeki mantıksal boşlukları kendi kültüründeki benzer masal figürlerini ve motiflerini kullanarak doldurması ve sonrasında hikayeyi kendi süzgecinden geçmiş bu yeni versiyonuyla hatırlaması.
Derin Analiz
Frederic C. Bartlett'ın bellek ve şema teorisinin temel taşlarından biri olan anlam arayışı çabası, zihnin pasif bir kayıt cihazı olmadığını, aksine dış dünyadan gelen enformasyonu aktif olarak yapılandırdığını gösterir. Bireyler karmaşık, eksik veya muğlak uyaranlarla karşılaştıklarında, ellerindeki mevcut bilişsel şemaları (schema) kullanarak bu yeni verileri anlamlandırmaya çalışırlar. Bu süreçte hafıza, bilgiyi birebir kopyalamaz; aksine kültürel arka plan, beklentiler ve geçmiş deneyimler doğrultusunda bilgiyi yeniden kurar, basitleştirir veya mantıksal bir hizaya sokar. Bilişsel bilimler ve bellek çalışmalarında bu mekanizma, insan zihninin anlam bütünlüğü yaratma konusundaki evrimsel zorunluluğunu açıklar.
Etimoloji
İngilizce 'effort' (Fransızca 'effort', Latince 'ex-' [dışarı] + 'fortis' [güçlü]) + 'after' (Eski İngilizce 'æfter') + 'meaning' (Eski İngilizce 'mæning' [niyet, anlam]). Frederic C. Bartlett tarafından 1932 yılında bilişsel psikoloji literatürüne kazandırılmıştır.
Karıştırmayın
Rasyonelleştirme (rationalization) kavramıyla sıklıkla karıştırılır; rasyonelleştirme daha çok savunma mekanizması olarak mantığa bürüme içerirken, anlam arayışı çabası tamamen bilişsel bir algı ve hafıza yapılandırma sürecidir.