Bulunabilirlik Sezgisel Yöntemi
Availability Heuristic
Tanım
Bireylerin bir olayın gerçekleşme olasılığını değerlendirirken zihinlerinde en kolay ve en hızlı şekilde canlanan bilgilerin salikliğine ve erişilebilirliğine dayanarak karar vermesini sağlayan zihinsel kestirme yoldur.
Örnek Vaka / Uygulama
Yaz aylarında tatil için araba yerine trenle seyahat etmeyi planlayan bir bireyin, son günlerde haberlerde izlediği büyük bir tren kazasını anımsayarak trenle seyahat etmenin aşırı tehlikeli olduğuna karar vermesi ve bu zihinsel erişilebilirlik yüzünden rasyonel istatistiksel risk analizini göz ardı ederek arabayı seçmesi.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve karar verme süreçlerinde, sınırlı rasyonellik çerçevesinde işleyen temel bir zihinsel kestirmedir (heuristic). Daniel Kahneman ve Amos Tversky tarafından literatüre kazandırılmış olan bu mekanizma, zihnin bellek taraması sırasında en belirgin, duygusal olarak yüklü, dramatik veya en son edinilen bilgilere öncelik vermesi eğilimini açıklar. Birey, bir bilginin zihne gelme hızını veya kolaylığını (retrieval fluency) o olayın nesnel sıklığı veya olasılığı ile özdeşleştirir. Medyada geniş yer bulan uçak kazaları gibi dramatik olayların, istatistiksel olarak çok daha yüksek ölüm oranına sahip kalp krizi veya diyabet gibi olaylardan daha olası algılanması bu bilişsel mekanizmanın tipik bir tezahürüdür. Sistem 1'in hızlı ve sezgisel işleyişinin bir sonucu olarak ortaya çıkar.
Etimoloji
İngilizce 'available' (erişilebilir, elde edilebilir) kelimesi ile Yunanca 'heuriskein' (bulmak, keşfetmek) kökünden türetilen 'heuristic' kavramlarının birleşimidir.
Karıştırmayın
Temsililik sezgisel yöntemi (representativeness heuristic) ile sıklıkla karıştırılır. Temsililik, bir nesne veya olayın bir prototipe ne kadar benzediğine dayalı karar verme iken, bulunabilirlik sezgisel yöntemi bilginin bellekten ne kadar kolay çağrıldığına odaklanır.