Örtük Yönelim
Covert Orienting
Tanım
Göz hareketlerinden bağımsız olarak, bakış yönü değiştirilmeksizin dikkat odağının zihinsel olarak kaydırılması.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir kafede masada otururken doğrudan karşı duvara baktığınızı hayal edin. Tam solunuzda oturan iki kişinin konuşmalarına gözlerinizi onlara çevirmeden, sadece dikkatinizi o yöne kaynatarak odaklanmanız örtük yönelimin klasik bir örneğidir.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve nöroloji literatüründe örtük yönelim, dışsal bir uyarıcıya gözleri çevirmeden, foveal vizyonun merkezinde yer almayan bir konuma dikkatin, yani işlemleme kapasitesinin odaklanmasını ifade eder. Bu mekanizma, Posner'ın ipucu verme paradigması (cueing paradigm) ile deneysel olarak incelenmiştir. Nörobiyolojik düzeyde; posterior parietal korteks (dikkat odağını çözme ve kaydırma), superior colliculus (göz hareketleri ve örtük konumlandırma entegrasyonu) ve frontal göz alanlarının (FEF) ortak iş birliğiyle gerçekleşir. Açık yönelimden (overt orienting) en temel farkı, motor çıktı olan göz hareketini (sakat) içermemesi, tamamen endojen veya dışsal tetikleyicilerle sağlanan nöral önceliklendirme süreci olmasıdır.
Etimoloji
Latince 'cooperire' (örtmek, gizlemek) kökünden türetilen 'covert' (örtük) ile Latince 'oriens' (doğu, yönelme) kelimelerinin bilişsel bilim terminolojisindeki birleşimi.
Karıştırmayın
Açık yönelim (overt orienting) ile sıklıkla karıştırılır. Temel ayırt edici fark, açık yönelimde baş ve göz hareketlerinin bariz bir şekilde hedefe yönelmesi, örtük yönelimde ise fiksasyonun korunmasına rağmen dikkat selatinin yer değiştirmesidir.