Dolambaçlı Yol Problemi
Detour Problem
Tanım
En doğrudan çözümün engelli veya etkisiz olması nedeniyle, hedefe ulaşmak için dolaylı bir yolun izlenmesini gerektiren problem çözme görevidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında şeffaf bir engelin arkasındaki yiyeceğe ulaşmaya çalışan bir primatın, yiyeceği doğrudan yakalamak yerine önce ondan uzaklaşarak engelin yan tarafındaki açıklığa yönelmesi ve ardından yiyeceğe ulaşması klasik bir dolambaçlı yol problemidir.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve problem çözme literatüründe dolambaçlı yol problemi, organizmanın hedefini doğrudan görmesine rağmen, fiziksel veya mantıksal bir engel yüzünden geçici olarak hedeften uzaklaşmasını gerektiren durumları inceler. Gestalt psikologlarının hayvanlarda ve insanlarda kavrayış yoluyla (insight) öğrenme süreçlerini test etmek için sıklıkla kullandığı bir paradokstur. Bilişsel esneklik, işleyen bellek ve ön lob işlevlerinin (özellikle dürtü kontrolü ve yönelim değiştirme) etkinleştirilmesini zorunlu kılar. Birey, en kısa mesafeli vektörel hareketten vazgeçip, alternatif ve dolaylı bir vektör planlamak zorundadır.
Etimoloji
İngilizce 'detour' (Fransızca *détour*, *dé-* [uzaklaşma] + *tour* [dönüş, tur] kökünden) ve İngilizce *problem* kelimesinin birleşiminden türetilmiştir. Almanca literatürde Wolfgang Köhler'in Gestalt çalışmalarıyla bilinen *Umwegproblem* teriminin karşılığıdır.
Karıştırmayın
Araç-amaç ilişkisi (means-end analysis) ile sıklıkla karıştırılır; ancak dolambaçlı yol probleminde temel odak noktası, hedefe giden en kısa mesafenin engellenmesi ve geçici olarak hedeften uzaklaşma zorunluluğudur.