Davranış Belirleyicisi
Behavior Determinant
Tanım
Herhangi bir organizmada doğrudan ya da dolaylı olarak gözlenebilir veya ölçülebilir bir davranışsal etki üreten etkenlerin bütünü.
Örnek Vaka / Uygulama
Kronik stres altındaki bir bireyin aniden iş yerinde öfke patlaması yaşaması durumunda, kandaki yüksek kortizol seviyeleri, geçmişteki travmatik yaşantılar ve o anki iş yükü ortamı birlikte bu davranışın çoklu belirleyicileri olarak işlev görür.
Derin Analiz
Davranış belirleyicisi kavramı, davranış bilimleri ve psikolojide determinizm ilkesinin operasyonel karşılığıdır. Biyolojik alt yapılar (nörotransmitter seviyeleri, genetik yatkınlıklar), çevresel uyarıcılar, bilişsel şemalar, sosyokültürel normlar ve pekiştireçler bu kategorinin alt bileşenlerini oluşturur. Mekanistik olarak, çevresel ya da içsel bir girdinin organizmanın merkezi sinir sistemi tarafından işlenerek belirli bir motor, duyusal veya bilişsel çıktıya dönüşüm sürecindeki tüm ara değişkenleri kapsar. Bilimsel analizde bu faktörlerin izolasyonu, nedensellik bağlarının kurulması açısından kritik önem taşır.
Etimoloji
Latince 'de-' (uzaklaşma, tamamlama) + 'terminare' (sınırlandırmak, belirlemek) fiilinden türetilmiş 'determinant' ile Eski İngilizce 'behabban' kökünden gelen 'behavior' kelimelerinin birleşimi.
Karıştırmayın
Davranış sonucu (behavior consequence) ile sıklıkla karıştırılır; belirleyici davranışı *tetikleyen veya şekillendiren* önde gelen etken iken, sonuç davranışın *ardından gelen* ve gelecekteki olasılığını etkileyen geri bildirimdir.