Bilinçli Niyet
Conscious İntention
Tanım
Bireyin açıkça seçip takip etmeyi amaçladığı, farkındalık süzgecinden geçmiş bir amaç veya hedeftir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir klinik psikoterapi seansında, alkol bağımlılığıyla mücadele eden bir danışanın 'Bu akşam evdeki tüm alkol şişelerini dökme' kararını alması ve bunu uygulamaya koymak için açık bir hedef belirlemesi bilinçli niyettir.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve nöropsikoloji bağlamında bilinçli niyet, ön lobun (özellikle prefrontal korteks ve dorsolateral prefrontal alanların) yönetici işlevleriyle doğrudan ilişkilidir. Bireyin geleceğe yönelik eylemlerini planlama, motor programlamayı başlatma ve bu süreçte bilişsel esneklik sağlama kapasitesini temsil eder. Benjamin Libet'in öncü nörofizyolojik çalışmaları, motor eylemlerin niyetin bilinçli olarak rapor edilmesinden milisaniyeler önce niyet potansiyeli (Bereitschaftspotential) ile başladığını gösterse de, bilinçli niyetin eylemi veto etme veya yönlendirme gücü (özgür irade tartışmaları ekseninde) bilişsel kontrolün merkezinde yer alır. Bilinçdışı dürtülerin aksine, çalışma belleğinin aktif katılımını ve üstbilişsel (metakognitif) izlemeyi gerektirir.
Etimoloji
Latince 'conscius' [bilgili, ortak bilgisi olan] (< 'scire' [bilmek]) ve 'intentio' [gerilme, yönelme] (< 'intendere' [bir şeye doğru germek veya yönelmek]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Otomatik davranışlar, dürtü (impulse) ve bilinçdışı niyet ile sıkça karıştırılır. Dürtüler anlık ve istemsiz birer uyarıcı tepki iken; bilinçli niyet, uzun vadeli bir planlama, bilişsel maliyet ve hedef yönelimi barındırır.
Keşfetmeye Devam Edin
Yönetici İşlevler
Yönetici İşlevler
Executive Functions
Planlama, karar verme, problem çözme ve amaca yönelik davranışları koordine eden üst düzey bilişsel süreçler kümesidir.
İncele
Prefrontal Korteks
Prefrontal Korteks
Prefrontal Cortex
Serebral korteksin en ön kısmında yer alan ve dikkat, planlama, çalışma belleği ile yönetici işlevlerin yürütülmesinden sorumlu gelişmiş assosiasyon alanıdır.
İncele
Özgür İrade
Özgür İrade
Free Will
İnsanın dış etkenlerden bağımsız olarak kendi kararlarını verme, eylemlerini yönlendirme ve ahlaki sorumluluk üstlenme kapasitesi.
İncele