Kaçınma-kaçınma Çatışması
Avoidance–avoidance Conflict
Tanım
Bireyin her ikisi de olumsuz veya cezbedici olmayan iki seçenekten birini seçmek zorunda kaldığı stresli karar verme durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Kişinin hem işini kaybetme korkusuyla katlanmak istemediği son derece toksik bir işte çalışmaya devam etmesi ya da istifa edip ani bir yoksulluk ve işsizlik kriziyle yüzleşmek zorunda kalması.
Derin Analiz
Kurt Lewin'in motivasyon ve alan teorisinin temel yapı taşlarından biri olan kaçınma-kaçınma çatışması, iki negatif valanslı (itici) uyarıcının eşzamanlı varlığıyla tetiklenir. Birey her iki alternatiften de kaçınmak ister; ancak sistemin mekanikleri birini seçmeyi dayattığından, kararsızlık anında iki seçenek arasındaki uzaklık (psikolojik mesafe) değiştikçe her birinin iticilik gücü (kaçınma gradyanı) üstel olarak artar. Seçeneğe yaklaşıldıkça kaygı ve korku dozu tırmanır, uzaklaşıldığında ise diğer seçeneğin tehdidi baskın çıkar. Bu durum, merkezi sinir sisteminde karar verme süreçlerini felç eden bir kısır döngü yaratarak akut stres, donakalma (freezing) tepkisi veya karardan tamamen kaçma (withdrawal) davranışını tetikler.
Etimoloji
İngilizce 'avoid' (uzak durmak, kaçınmak; Latince 'evitare') kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir; Lewin'in alan teorisi terminolojisinde vektörel kuvvetlerin zıt yönlü iki negatif valanslı (itici) hedefe yönelmesini ifade eder.
Karıştırmayın
Yaklaşma-kaçınma çatışması (tek bir hedefin hem çekici hem itici yönlerinin olması) ve yaklaşma-yaklaşma çatışması (iki cazip seçenek arasında seçim yapma zorunluluğu).