Kısır Döngü
Vicious Circle
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Sosyal anksiyete yaşayan bir danışanın, topluluk içine çıkma korkusu nedeniyle (birincil problem) evde kalmayı tercih etmesi (kaçınma davranışı). Bu kaçınma anlık bir rahatlama sağlasa da, kişinin sosyal becerilerinin zayıflamasına ve yalnızlık hissinin derinleşmesine yol açar; böylece bir sonraki sosyal etkileşim denemesi esnasında kaygı katbekat artarak yeni bir panik dalgasını tetikler.
Derin Analiz
Klinik psikoloji ve davranış bilimlerinde kısır döngü, pozitif geri bildirim mekanizmalarının (positive feedback loop) patolojik bir yansımasıdır. Bireyin yaşadığı birincil stresör (örneğin kaygı), bilişsel çarpıtmalar ve maladaptif (uyum bozucu) başa çıkma stratejileriyle karşılandığında geçici bir rahatlama sağlasa da, uzun vadede orijinal problemi katlayarak artırır. Sistemik teoride dengeye (homeostaziye) ulaşamayan, aksine her iterasyonda sapmayı artıran bu dinamik, klinik pratikte anksiyete bozuklukları, depresif ruminasyonlar ve panik atak döngülerinde açıkça gözlemlenir. Bilişsel davranışçı terapi (BDT) süreçlerinde bu halkanın kırılması, hastanın otomatik düşüncelerini ve kaçınma davranışlarını fark etmesiyle mümkündür.
Etimoloji
Latince 'vitiosus' (kusurlu, bozuk, ahlaka aykırı) sözcüğünden türeyen ve İngilizcede 'circle' ile birleşerek kendi kendini besleyen olumsuz durumlar zincirini ifade eden bir kavram kökenine dayanır.
Karıştırmayın
Öğrenilmiş çaresizlik ile karıştırılabilir; öğrenilmiş çaresizlik bireyin durumu değiştirmek için eylemsiz kalmasını vurgularken, kısır döngü aktif ancak yanlış ve durumu kötüleştiren eylemlerin sürdürülmesini içerir.
Keşfetmeye Devam Edin
Kaçınma Davranışı
Kaçınma Davranışı
Avoidance Behavior
Bireyin hoş olmayan, acı veren veya tehdit edici durumlar, uyaranlar ve olaylarla karşılaşmaktan kaçınmasını ya da bunları önlemesini sağlayan her türlü eylem veya eylem dizisidir.
İncele