Diyalektik Öğretim
Dialectical Teaching
Tanım
Öğrencilerin akıl yürütme süreçlerini eleştirel bir gözle incelemelerini sağlamak amacıyla, Platon'un diyaloglarındaki Sokratik yönteme benzer şekilde, verilen yanıtların tekrarlayan sorularla irdelendiği bir öğretim yöntemidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikoloji seminerinde bir öğrencinin 'İnsanlar her zaman kendi çıkarları doğrultusunda hareket eder' iddiasında bulunması üzerine, eğiticinin 'Özverili bir eylemde bulunan bireyin bu fedakarlıktan elde ettiği içsel huzur, o eylemi bencilce kılmaya yeter mi?' şeklinde ardışık sorular yönelterek öğrencinin kendi argümanındaki mantıksal tutarsızlıkları fark etmesini sağlaması.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve eğitim psikolojisi bağlamında diyalektik öğretim, bireyin mevcut şemalarını çelişkiler ve yapılandırılmış sorular aracılığıyla yeniden yapılandırmasını hedefler. Sokratik sorgulama ile büyük ölçüde örtüşen bu yaklaşım, öğrencinin örtük varsayımlarını görünür kılarak bilişsel çelişki (cognitive dissonance) yaratır. Bu çelişki, üstbilişsel (metacognitive) farkındalığı tetikler ve kavramsal değişimi hızlandırır. Nörobiyolojik düzeyde, bu süreç ön lob (prefrontal cortex) aktivasyonunu ve yürütücü işlevleri maksimize ederek ezbere dayalı bellekten bağımsız, derinlemesine anlamsal kodlama ağlarını güçlendirir.
Etimoloji
Yunanca 'dialektikē' (karşılıklı konuşma sanatı, tartışma) kelimesinden türetilmiş olup, 'dia-' (arasında, karşılıklı) ve 'legein' (konuşmak, söylemek) köklerine dayanır.
Karıştırmayın
Düz anlatım (didaktik öğretim) ile sıklıkla karıştırılır; didaktik öğretim bilgiyi doğrudan aktarırken, diyalektik öğretim bilginin öğrenci tarafından türetilmesini sağlar.