Dürtü Ayrımı
Drive Discrimination
Tanım
Bir organizmanın, açlık veya susuzluk gibi farklı psikolojik, duygusal ve fizyolojik ihtiyaçları birbirinden ayırt etme ve tepkilerini buna göre yönlendirme kapasitesi.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında su yoksunluğu ve açlık süreçlerinden geçmiş bir farenin, T-labirentinde sadece susadığında su, acıktığında ise yiyecek bölgesine doğru yönelmesi dürtü ayrımının somut bir göstergesidir. Benzer şekilde, yoğun stres altında anksiyete (duygusal ihtiyaç) yaşayan bir bireyin bunu fiziksel yorgunluktan (fizyolojik ihtiyaç) ayırt ederek uygun başa çıkma stratejisi geliştirmesi klinik düzeyde bu kavrama örnek teşkil eder.
Derin Analiz
Edward C. Tolman’ın amaçlı davranışçılık (purposive behaviorism) kuramında temel bir yer tutan dürtü ayrımı, klasik uyarıcı-tepki (S-R) mekanizmalarının ötesine geçerek içsel gereksinimlerin bilişsel olarak haritalandırılmasını inceler. Organizma, içsel homeostatik dengesizliklerden kaynaklanan uyarıcı paternlerini (örneğin gastrik kasılmaların yarattığı açlık sinyali ile mukozal kuruluktan kaynaklanan susuzluk sinyali) nöral ve proprioseptif düzeyde çözer. Bu süreç, hipotalamik regülasyon merkezleri ile limbik sistem arasındaki entegrasyonu gerektirir. Birey, hangi içsel durumun hangi çevirgesel pekiştireçle (su vs. yiyecek) giderileceğini öğrenerek davranışsal repertuarını optimize eder.
Etimoloji
İngilizce 'drive' (dürtü, güdü; Eski İngilizce *drīfan* [sürmek, yönlendirmek]) ve 'discrimination' (ayırt etme, ayrım; Latince *discriminatio* [ayırmak, farkı gözetmek]) kelimelerinin birleşiminden oluşan davranışçı ve bilişsel bir terim.
Karıştırmayın
Uyarıcı genellemesi (stimulus generalization) veya duyusal adaptasyon ile karıştırılabilir; ancak burada dışsal uyarıcıların değil, içsel gereksinim kaynaklarının nitel olarak ayrıştırılması söz konusudur.
Keşfetmeye Devam Edin
Amaçlı Davranışçılık
Amaçlı Davranışçılık
Purposive Behaviorism
Davranışların rastgele uyarıcı-tepki zincirlerinden ibaret olmayıp, belirli bir hedefe yönelik olduğunu ve bilişsel haritalar aracılığıyla yönlendirildiğini savunan öğrenme kuramıdır.
İncele
Güdülenme
Güdülenme
Motivation
İnsan ve diğer canlılarda davranışa amaç ya da yön veren, bilinçli veya bilinçdışı düzeyde işlev gören itici güç.
İncele