Parlaklık Değişmezliği
Brightness Constancy
Tanım
Tanıdık nesnelerin, üzerlerine düşen ışık miktarındaki değişimlere rağmen aynı parlaklık derecesinde algılanmasını sağlayan algısal değişmezlik mekanizması.
Örnek Vaka / Uygulama
Öğle güneşinde masanın üzerinde duran siyah bir defter ile akşamüstü loş lamba ışığında okunan aynı defter, retinanın algıladığı foton sayısı açısından dramatik farklılıklar üretir. Ancak birey, defterin gerçek renk ve parlaklık değerini bildiği ve çevresel aydınlatma oranını zihinsel olarak domine ettiği için defteri her iki ortamda da aynı tonda algılar.
Derin Analiz
Parlaklık değişmezliği, görsel sistemin nesnelerden yansıyan mutlak ışık enerjisini (luminans) değil, nesne ile çevresi arasındaki oranlı ışık yansıtma oranını (albedo) baz alarak işlem yaptığını gösterir. V1 (birincil görsel korteks) ve ekstra-striat alanlardaki nöronlar, retina üzerindeki ham foton verisini işlerken çevresel kontrast bilgisini hesaba katarak kortikal düzeyde bir normalizasyon gerçekleştirir. Bu sayede gün ışığında beyaz görünen bir kağıt, loş bir odaya sokulduğunda fiziksel olarak daha az ışık yansıtmasına rağmen beyin tarafından yine beyaz olarak algılanmaya devam eder. Bu süreç, duyusal girdinin belirsizliğini ortadan kaldıran üst düzey bilişsel ve erken evre görsel bir hesaplama ürünüdür.
Etimoloji
İngilizce 'bright' (parlak, ışıklı, Eski İngilizce 'beorht') ve 'constancy' (sabitlik, değişmezlik, Latince 'constantia' [duruluk, kararlılık]) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Renk değişmezliği (color constancy) ile sıklıkla karıştırılır; renk değişmezliği nesnenin dalga boyu bileşimindeki değişimlere rağmen rengini sabit algılamasıyla ilgiliyken, parlaklık değişmezliği toplam ışık yoğunluğu ve luminans seviyeleriyle ilgilidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Algısal Değişmezlik
Constancy
Duyusal girdilerdeki sürekli değişime rağmen, çevredeki nesne ve uyarıcıların boyut, şekil, renk gibi özelliklerinin zihinsel olarak aynı algılanmaya devam etmesi.
Renk Değişmezliği
Color Constancy
Tanıdık nesnelerin, üzerlerine düşen ışığın dalga boyu ve şiddeti değişse bile aynı renkte algılanmasını sağlayan algısal kararlılık mekanizması.