Dermo-optik Algı
Dermo-optical Perception (DOP)
Tanım
Derinin doğrudan görme organı olmaksızın, genellikle dokunma yoluyla nesnelerin renklerini veya özelliklerini algılayabildiği öne sürülen iddia edilen yetenek.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir psikoloji laboratuvarında gözleri tamamen kapalı ve opak bir maskeyle kapatılmış bir deneğin, önündeki kırmızı ve mavi kartonlara parmak uçlarıyla dokunarak rengini bilmesi istenmektedir. İlk denemelerde başarı oranı yüksek gibi görünse de, kartonların yaydığı ısı farklarını engelleyen yalıtkan ince bir cam tabaka araya konulduğunda denek renkleri ayırt edemez hâle gelir; bu durum algının optik veya paranormal değil, termal ipuçlarına dayandığını doğrular.
Derin Analiz
Dermo-optik algı (DOP) kavramı, duyusal modalitelerin sınırlarını sorgulayan parapsikolojik ve deneysel psikoloji bağlamlarında ele alınmıştır. Tarihsel süreçte, özellikle 20. ortalarında, bazı bireylerin gözleri kapalıyken parmak uçlarıyla renkleri ayırt edebildiği yönündeki iddialar laboratuvar ortamında test edilmiştir. Richard P. Youtz gibi araştırmacılar, bu durumun olağanüstü bir altıncı duyu veya paranormal bir yetenekten ziyade, nesnelerin farklı renklerinin ısıyı farklı derecelerde yansıtması veya emmesi sonucu oluşan termal hassasiyetle (derideki termoreseptörlerin uyarılmasıyla) açıklanabileceğini öne sürmüştür. Ancak kontrollü, çift kör koşullar altında yapılan modern psikofiziksel deneyler, bu yeteneğin geçerli olduğuna dair güvenilir ve tekrarlanabilir ampirik kanıtlar sunamamıştır; çoğu vakada deneklerin ışıksız sızdırmazlık koşullarında bu yeteneği kaybettiği görülmüştür.
Etimoloji
Latince 'derma' (c deri) + Yunanca 'optikos' (görme/ışıkla ilgili) + Latince 'perceptio' (algılama) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Sinestezi (özellikle renk-dokunma sinestezisi, burada gerçek bir nörolojik duyu çaprazlanması söz konusudur); duyusal yoksunluk; taktil agnozi.