Eşzamanlılık Maliyeti
Cost Of Concurrence
Tanım
İki görevin aynı anda (ikili görev bağlamında) yürütülmesi durumunda, öncelik verilmesi talep edilmesine rağmen birincil görevin performansında ve doğruluğunda gözlenen düşüş.
Örnek Vaka / Uygulama
Otomobil kullanırken navigasyon talimatlarını dinleyen bir sürücünün, tam o anda dar bir sokaktan geçerken radyodaki müziğin sesini kısması ve yol işaretlerine odaklanmasına rağmen reaksiyon süresinin yavaşlaması eşzamanlılık maliyetinin somut bir göstergesidir.
Derin Analiz
Bilişsel mimarilerde ve dikkat kapasite modellerinde eşzamanlılık maliyeti, insan bilgi işleme sisteminin sınırlı kapasiteli doğasının ve merkezi yürütme işlevlerinin (central executive) bir yansımasıdır. Çalışma belleği ve dikkat kaynaklarının paylaştırılması, işlemlerin paralel değil, zaman paylaşımlı (time-sharing) bir seri işlemle yürütülmesine neden olur. Bu durum, performans-işletim karakteristiği (performance-operating characteristic - POC) eğrileriyle matematiksel olarak modellenir. Reaksiyon süresindeki uzamalar ve hata oranlarındaki artışlar, görevler arası geçiş maliyetleri (task-switching costs) ve nöral darboğazlarla (bottleneck) doğrudan ilişkilidir.
Etimoloji
İngilizce 'cost' (maliyet, kayıp) ve Latince 'concurrere' (aynı anda koşmak, çakışmak, concur) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Görev değiştirme maliyeti (task-switching cost) ile karıştırılır; görev değiştirme ardışık görevler arası geçişi ifade ederken, eşzamanlılık maliyeti aynı anda (ikili görevde) yürütülen işlemlerin performans düşüşünü ölçer.