Belirsiz Figür
Ambiguous Figure
Tanım
Birden fazla algısal yolla yorumlanabilen, gömülü ya da tersinir nitelik taşıyan her türlü görsel veya duyusal uyarıcı.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir nöropsikoloji laboratuvarında katılımcıya Necker Küpü gösterildiğinde, katılımcı küpün ön yüzünün kendisinden yana mı yoksa uzağa mı dönük olduğunu anlık olarak farklı şekillerde algılar. Uyarıcı fiziksel olarak değişmemesine rağmen, katılımcının bilinçli algısı birkaç saniyede bir yer değiştirir; bu deney beynin derinlik algısını nasıl yapılandırdığını ölçmek için kullanılır.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve nörogörselleştirme çalışmalarında, belirsiz figürler algının pasif bir dış dünya kopyası olmadığını, aksine beynin aktif bir inşa süreci yürüttüğünü kanıtlayan temel araçlardır. Rubin'in Vazo-Yüz illüstrasyonu veya Genç Kadın-Yaşlı Kadın çizimi gibi uyarıcılara maruz kalındığında, retina üzerindeki fiziksel veri sabit kalmasına rağmen, merkezi sinir sistemi iki veya daha fazla rakip nöral ağ arasında gidip gelir. Bu bistabillik veya çoklu karar durumu, parietal ve frontal korteksteki dikkat ağlarının, alt temporal korteksteki nesne tanıma modülleriyle olan etkileşimleri üzerinden çözümlenir. Beyin, belirsizliği çözmek için sürekli bir hipotez test etme döngüsü işletir; bu durum algısal geçişler (perceptual switching) olarak adlandırılan nörofizyolojik dalgalanmaları tetikler.
Etimoloji
Latince 'ambiguus' (kararsız, çift anlamlı, tereddütlü) ve 'figura' (biçim, şekil, siluet) sözcüklerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Optik illüzyon (fiziksel ya da fizyolojik yanılmaları içerir; belirsiz figürler ise tamamen bilişsel ve algısal çoklu yorumlama kapasitesine dayanır) ve pareidolia (rastgele uyarıcılarda anlam arama eğilimidir, oysa belirsiz figür kasıtlı olarak çoklu anlam barındırır).