Diferansiyel Koşullanma
Differential Conditioning
Tanım
İki veya daha fazla uyarıcının farklı sonuçlarla (biri pekiştireçle, diğeri pekiştireçsiz veya farklı bir sonuçla) eşleştirildiği klasik koşullanma prosedürüdür.
Örnek Vaka / Uygulama
Laboratuvar ortamında bir katılımcıya mavi ışık gösterildiğinde hafif bir elektrik şoku verilir ($CS^+$), sarı ışık gösterildiğinde ise herhangi bir uyaran verilmez ($CS^-$). Birkaç deneme sonunda katılımcının yalnızca mavi ışık gördüğünde fizyolojik uyarılma (örneğin deri iletkenliğinde artış) gösterdiği, sarı ışıkta ise sakin kaldığı gözlemlenir.
Derin Analiz
Diferansiyel koşullanma, organizmanın çevresindeki uyarıcılar arasında ayrım yapma (stimulus discrimination) kapasitesini ölçen temel bir öğrenme paradigmasıdır. Nörobiyolojik düzeyde, bu süreç amigdala ve hipokampus arasındaki devrelerin yanı sıra, kortikal işleme merkezlerinin belirli uyarıcılara karşı seçici duyarsızlaşma veya duyarlılaşma geliştirmesini içerir. Pozitif koşullu uyarıcı ($CS^+$) unconditioned stimulus ile eşleşerek nöral bir yolak kurarken, negatif koşullu uyarıcı ($CS^-$) bu eşleşmeden yoksun kalır. Bu durum, sinaptik plastisite ve uzun süreli potansiyasyon (LTP) mekanizmalarının sadece ilgili uyarıcıya özgü olarak tetiklenmesini sağlar. Klinik psikolojide, özellikle anksiyete bozuklukları ve fobilerin etiyolojisinde, hastaların tehdit içeren uyarıcı ile güvenli uyarıcıyı ayırt etme (fark etme) becerilerindeki bozulmaları incelemek için sıklıkla kullanılır.
Etimoloji
Latince 'differentia' (fark, ayrım) ve İngilizce 'conditioning' (koşullandırma, şartlanma) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Uyarıcı Genellemesi
Uyarıcı Genellemesi
Stimulus Generalization
Klasik veya edimsel koşullanma sürecinde öğrenilen bir tepkinin, orijinal koşullu uyarıcıya benzer nitelikteki farklı uyarıcılara da verilmesi durumu.
İncele
Ayırt Etme Eğitimi
Ayırt Etme Eğitimi
Discrimination Training
Bir edimsel tepkinin belirli bir uyarıcının varlığında pekiştirilirken, bu uyarıcının yokluğunda pekiştirilmemesi esasına dayanan temel davranışsal koullanma prosedürü.
İncele