Soyutlama Deneyi
Abstraction Experiment
Tanım
Bireylerin belirli örneklerden veya örnek olmayan unsurlardan yola çıkarak bir kategorinin ya da kavramın genel niteliklerini tümevarımsal olarak çıkarma becerisini inceleyen deneysel çalışmalardır.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir bilişsel psikoloji laboratuvarında katılımcılara üzerinde farklı geometrik şekiller, renkler ve kenar sayıları bulunan bir dizi kart gösterilir. Kartların yarısı 'kategori içi' (örnek) diğer yarısı 'kategori dışı' (örnek olmayan) olarak etiketlenmiştir. Katılımcılardan herhangi bir kural söylenmeden, sadece geri bildirimler ('doğru/yanlış') yoluyla hangi ortak özelliğin bu kategoriyi tanımladığını keşfetmeleri istenir. Deneyin sonunda katılımcının hangi denemede örtük kuralı açık bir ifadeye dönüştürdüğü analiz edilir.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve insan öğrenmesi literatüründe soyutlama deneyleri, zihnin kategorizasyon süreçlerinin ampirik olarak haritalandırılmasını sağlar. Katılımcılara sunulan tikel (specific) uyarıcı dizilerinden tümel (general) kurallara ulaşma mekanizması; çalışma belleği, tümevarımsal akıl yürütme ve örtük öğrenme devrelerinin ortak işleyişini gerektirir. Bu süreçte prefrontal korteks ile hipokampal ağlar arasındaki etkileşim, örnek-özellik eşleştirmesinin soyut bir temsiline dönüşmesinde kilit rol oynar.
Etimoloji
Latince 'abstrahere' (çekip çıkarmak, ayırmak) fiilinden türetilen 'abstractio' kökü ile deneysel süreçleri ifade eden Latince 'experimentum' kelimesinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Kavram keşfi görevi (concept-discovery task) ve kavram oluşturma testi (concept-formation test) ile sıklıkla karıştırılır; ancak soyutlama deneyi daha geniş bir metodolojik şemsiye sunarak hem keşif hem de tümevarım süreçlerinin bütününe odaklanır.