Otomatizasyon
Automatization
Tanım
Bir beceri veya alışkanlığın, bilinçli çaba gerektirmeyecek ve rutinleşecek düzeyde otomatikleşme süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
İlk kez araba sürmeyi öğrenen bir birey, vites değiştirirken, debriyajı bırakırken ve aynaları kontrol ederken her bir adımı bilinçli bir dikkatle (kontrollü işlemleme) gerçekleştirir. Yıllar sonra ise aynı birey, radyo din mientras ve başka şeyler düşünürken hiçbir bilinçli çaba sarf etmeden aynı motor becerileri kusursuz bir şekilde uygular; bu durum otomatizasyonun nihai aşamasıdır.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve motor öğrenme literatüründe otomatizasyon, işlemsel belleğin (procedural memory) kapasite optimizasyonunu temsil eder. Bilgi işlemleme teorilerine göre, başlangıçta dikkat kaynaklarını yoğun biçimde tüketen karmaşık görevler (örn. araç kullanmak, enstrüman çalamak), tekrara dayalı pratikler neticesinde prefrontal korteksteki kontrollü işleme merkezlerinden bazal ganglionlar ve motor kortekse devredilir. Bu geçiş, working memory (çalışma belleği) yükünü azaltarak bireyin aynı anda birden fazla bilişsel süreci yürütmesine olanak tanır. Klinik bağlamda ise aşırı otomatize olmuş bazı davranış kalıpları kompulsif dürtülerle birleşerek bireyin otomat benzeri, irade dışı hareket etmesine yol açabilir.
Etimoloji
Fransızca 'automatisation' veya İngilizce 'automate' kelimesinden türetilmiştir; kökeni Yunanca 'automatos' (kendi kendine hareket eden, iradi olmayan) sözcüğüne dayanır.
Karıştırmayın
Alışkanlık (Habit) kavramı ile sıklıkla karıştırılır; alışkanlık davranışın tekrar sıklığı ve bağlamsal tetikleyicileriyle ilgiliyken, otomatizasyon bu davranışın yürütülmesi sırasında gereken bilinçli dikkat ve bilişsel yükün azalma derecesini ifade eder.