İpucu Tersine Çevirme
Cue Reversal
Tanım
Bir uyarıcının öngördüğü sonucun, daha önce öğrenilenin tam tersi olacak şekilde değiştirilmesi süreci.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir laboratuvar faresi, mavi ışık yandığında kaldıraca bastığında yiyecek alacağını (Stimulus A), kırmızı ışıkta ise almayacağını (Stimulus B) öğrenmiştir. Deneyin ikinci aşamasında (cue reversal) kurallar tersine çevrilir; artık sadece kırmızı ışık yiyecek getirmektedir. Farenin daha önce pekişen mavi ışık alışkanlığını kırıp kırmızı ışığa yönelmesi için hipokampal ve prefrontal esneklik göstermesi gerekir.
Derin Analiz
İpucu tersine çevirme (cue reversal), öğrenme teorisi ve davranışçı nörobilimde, organizmanın esneklik (cognitive flexibility) ve ketleme kontrolü kapasitesini test etmek için kullanılan kritik bir paradigmadır. Klasik veya edimsel koşullanma süreçlerinde organizma belirli bir uyarıcının (örneğin Stimulus A) belirli bir sonuca (ödül veya ceza) yol açtığını öğrenir. Tersine çevirme aşamasında ise bu Contingency (koşulluluk) ilişkisi manipüle edilerek ödülün yeri değiştirilir. Bu durum, prefrontal korteks ve bazal ganglion devrelerinin (özellikle striatum) daha önce pekiştirilmiş olan davranışsal kalıpları söndürmesini (extinction) ve yeni kuralı öğrenmesini gerektirir. Klinik bağlamda, bu mekanizmadaki bozukluklar perseverasyon (aynı hatayı inatla tekrarlama), obsesif-kompulsif eğilimler veya orbitofrontal korteks hasarlarıyla doğrudan ilişkilidir.
Etimoloji
İngilizce 'cue' (ipucu, işaret) ve 'reversal' (tersine çevirme, değiştirme; Latince *reversio* kökeninden) kelimelerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Sönme (Extinction) ile karıştırılabilir; ancak sönmede ödül tamamen ortadan kalkarken, ipucu tersine çevirmede ödül varlığını korur ancak işaret değiştiri.