Boşluk Doldurma Yöntemi
Cloze Procedure
Tanım
Metinden belirli sözcüklerin çıkarılarak boşluklar bırakıldığı ve bireylerin eksik kısımları bağlama göre tamamlamasının istendiği bir değerlendirme ve öğretim tekniğidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Eğitim psikolojisi laboratuvarında yürütülen bir okuduğunu anlama çalışmasında, katılımcılara her beşinci kelimesi silinmiş 300 sözcükten oluşan bir metin verilir. Katılımcıların bağlam ipuçlarını kullanarak doğru sözcükleri yerleştirme oranı, metnin onlar için bilişsel olarak erişilebilirliğini ve dilsel yeterlilik seviyelerini istatistiksel olarak saptamakta kullanılır.
Derin Analiz
1953 yılında Wilson L. Taylor tarafından geliştirilen bu yöntem, adını Gestalt psikolojisinin 'tamamlama ilkesinden' (law of closure) alır. İnsan zihninin eksik veya kesintili uyaranları bütünsel bir forma tamamlama eğilimini temel alır. Bilişsel psikoloji ve psikodilbilimde, okuma becerisi, metin kavrama düzeyi, sözcük dağarcığı ve dil edinimi süreçlerinin ampirik olarak ölçülmesinde sıklıkla kullanılır. Katılımcının boş bırakılan alanları doğru tahmin edebilmesi, hedef dilin veya metnin yapısal, anlamsal ve sentaktik ağını ne derece içselleştirdiğinin nicel bir göstergesidir. İstatistiksel olarak, metnin okunabilirlik endekslerinin (readability formulas) hesaplanmasında da kritik bir araçtır.
Etimoloji
İngilizce 'closure' (tamamlama, bütünleme) sözcüğünden türetilmiştir; kökeni Latince 'claudere' (kapatmak, bitirmek) fiiline dayanır.
Karıştırmayın
Çoktan seçmeli okuma testleri ile karıştırılır; ancak çoktan seçmeli testler tanıma (recognition) becerisini ölçerken, boşluk doldurma yöntemi aktif hatırlama (recall) ve bağlamsal üretim becerisini gerektirir.