Kategorik Tutum
Categorical Attitude
Tanım
Bireyin çevresel uyaranları veya deneyimleri esnek bir şekilde değerlendirmek yerine, katı ve önceden belirlenmiş kategoriler altında sınıflandırma eğilimi.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir iş görüşmesinde mülakatçının adayın sadece giyim tarzına bakarak 'bu kişi kurallara uyamaz' şeklinde kategorik bir tutum sergilemesi ve adayın yetkinliklerini değerlendirme dışı bırakması.
Derin Analiz
Bilişsel psikoloji ve gelişim psikolojisi bağlamında kategorik tutum, zihinsel süreçlerin verimliliği artırmak için bilgiyi indirgeme mekanizmasıyla yakından ilişkilidir. Goldstein ve Scheerer'in soyut tutum (abstract attitude) kavramlaştırmasının bir uzantısı olarak, durumun gerektirdiği durumsal esneklikten yoksunluk durumunu ifade eder. Prefrontal korteksin yürütücü işlevlerindeki bir kısıtlılık veya bilişsel kapanım (cognitive closure) ihtiyacının yüksek olması, bu katı tutumun sürdürülmesinde belirleyici nörobiyolojik ve kişilik temelli etkenlerdir. Birey, yeni veya karmaşık uyarımlarla karşılaştığında, kategorik tutum nedeniyle mevcut şemalarını değiştiremez ve bilgiyi var olan dar kategorilere zorla sığdırır.
Etimoloji
Fransızca 'catégorie' [sınıf, zümre] (Grekçe 'katēgoria' [suçlama, nitelendirme] sözcüğünden türetilmiştir) ve Latince 'aptitudo' [uygunluk, eğilim] köklerinin birleşiminden oluşur.
Karıştırmayın
Stereotip (Yalnızca sosyal gruplara yönelik kalıp yargıları ifade ederken, kategorik tutum tüm bilişsel kategorizasyon süreçlerini kapsar) ve Soyut Tutum.