Adaptasyon Süresi
Adaptation Time
Tanım
Bir duyusal uyaranın başlangıcından itibaren, uyarılan duyu organının tamamen adapte olarak uyarana yanıt vermeyi durdurduğu ana kadar geçen süre.
Örnek Vaka / Uygulama
Karanlık bir odadan çok parlak güneş ışığı alan dışarı çıkıldığında gözlerin göz kamaşmasını bertaraf edip net görebilmesi için geçen süre veya ağır bir parfüm kokusunun odaya girildikten kısa bir süre sonra artık hissedilmemeye başlanması adaptasyon süresine örnek teşkil eder.
Derin Analiz
Adaptasyon süresi, duyusal sistemlerin sürekli ve değişmeyen uyarılara karşı duyarsızlaşma hızını ölçen temel bir psychophysical (psikofiziksel) parametredir. Nöral düzeyde, bu süreç reseptör potansiyelinin zamanla azalması (resimasyon) ve sinaptik düzeydeki yorgunluk mekanizmalarıyla açıklanır. Örneğin, fotoreseptörlerin sürekli ışık altında ağartılması veya koku reseptörlerinin aynı moleküler yapıyla sürekli uyarılması, aksiyon potansiyeli frekansının düşmesine yol açar. Farklı duyu modalitelerinde (fotoreseptörler vs. mekanoreseptörler) adaptasyon süreleri milisaniyelerden dakikalara kadar geniş bir aralık gösterebilir; bu da organizmanın değişmeyen arka plan gürültüsünü filtreleyip yeni ve hayati çevresel değişikliklere odaklanmasını sağlar.
Etimoloji
Latince 'ad-' (yönelme, -e doğru) ve 'aptare' (uyarlamak, uygun hale getirmek) fiilinden türetilen 'adaptatio' kelimesi ile İngilizce 'time' (zaman, süre) sözcüklerinin birleşiminden oluşmuştur.
Karıştırmayın
Duyusal alışma (Sensory Habituation) ve Duyarlılaşma (Sensitization) ile karıştırılabilir. Adaptasyon, esas olarak periferik reseptör düzeyinde yorgunluk veya moleküler doygunlukla gerçekleşen fizyolojik bir süreçken, alışma genellikle merkezi sinir sisteminde meydana gelen ve anlamlı olmayan uyarılara verilen motor ya da bilişsel tepkinin azalmasıdır.