Çift Yaklaşma-kaçınma Çatışması
Double Approach–avoidance Conflict
Tanım
Bireyin her ikisinin de hem cazip hem de itici yönleri bulunan iki farklı seçenek veya hedef arasında kalmasıyla ortaya çıkan karmaşık karar verme ikilemidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Akademik kariyerine devam etmek isteyen bir araştırmacının, aynı anda hem çok prestijli ancak toksik bir çalışma ortamına sahip laboratuvar teklifi ile daha sakin ama bilimsel etkisi düşük bir üniversite pozisyonu arasında karar vermeye çalışırken yaşadığı ezici ikilem.
Derin Analiz
Kurt Lewin'in motivasyon ve alan kuramına dayanan bu karmaşık çatışma türü, karar verme süreçlerindeki yükü katlanarak artırır. Birey, her alternatifin hem ödüllendirici (yaklaşma) hem de cezalandırıcı/maliyetli (kaçınma) sonuçlarıyla aynı anda yüzleşir. Nörobiyolojik düzeyde, prefrontal korteksteki karar verme devreleri ile limbik sistemdeki ödül (dopaminerjik) ve tehdit (amigdala kaynaklı) mekanizmaları arasında yoğun bir çatışma yaşanır. Seçeneklerin her ikisi de aynı anda hem arzu edilir hem de korkutucu olduğundan, kararsızlık felcine, kronik rüptür hissine ve yüksek düzeyde anksiyeteye yol açar.
Etimoloji
İngilizce 'double' (Fransızca *double*, Latince *duplus* [iki katı]), 'approach' (Latince *ad-* [e doğru] + *propiare* [yaklaşmak]) ve 'avoidance' (Eski Fransızca *esvuidier* [boşaltmak/uzak durmak]) kelimelerinin birleşiminden oluşan, bilişsel karar verme sürecini niteleyen bir klinik terminolojidir.
Karıştırmayın
Basit yaklaşma-kaçınma çatışması (tek bir seçeneğin hem olumlu hem olumsuz yön içermesi) ve yaklaşma-yaklaşma çatışması (iki cazip seçenek arasında kalma, olumsuz yön içermez).