Belirimcilik
Emergentism
Tanım
Karmaşık olgu ve süreçlerin, alt düzeydeki temel süreçlerin etkileşiminden doğan ancak bu alt düzeylerin mantığından indirgenemeyen ya da önceden çıkarılamayan yepyeni niteliklere sahip olduğunu savunan felsefi ve bilimsel görüş.
Örnek Vaka / Uygulama
Tek bir nöron hücre kültürü üzerinde yapılan elektriksel ölçümler bilinç deneyimini açıklayamaz; ancak milyarlarca nöronun belirli bir topolojik ağda ve senkronize osilasyonlarla çalışması, laboratuvarda gözlenen 'öznel farkındalık' veya 'bellek' gibi beliren özellikleri doğurur.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve nörobilimde belirimcilik, zihinsel durumların veya bilinç gibi üst düzey fenomenlerin, münferit nöronların tek başına sahip olmadığı, sinaptik ağların dinamik ve non-lineer (doğrusal olmayan) etkileşimleri sonucunda 'belirdiğini' öne sürer. İndirgemeciliğin (reductionism) aksine, bütünün parçaların basit bir toplamından ibaret olmadığını, her yeni organizasyon katmanında ontolojik olarak yeni niteliklerin kazanılabileceğini savunur. Klinik psikolojide ise psikopatolojilerin yalnızca nörotransmitter dengesizliği veya yalnızca çevresel tetikleyicilerle açıklanamayacağı, biyopsikososyal katmanların karmaşık etkileşiminden belirdiği kabul edilir.
Etimoloji
Latince 'ex-' (dışarı, yukarı doğru) ve 'mergere' (batmak, dalmak) fiilinden türetilen 'emergere' (ortaya çıkmak, su yüzüne çıkmak) kökünden gelir.
Karıştırmayın
İndirgemecilik (reductionism) ile karıştırılır; indirgemecilik üst düzey karmaşık sistemleri en temel alt birimlerine (örneğin zihni biyokimyasal reaksiyonlara) indirgeyerek açıklamaya çalışırken, belirimcilik bu alt birimlerin etkileşiminden doğan yeni ve indirgenemez niteliklerin varlığını savunur.