Edimsel Tesadüfi Pekiştirme
Adventitious Reinforcement
Tanım
Bir organizmanın sergilediği davranış ile bu davranışı izleyen ödül arasında gerçek bir nedensellik bağı bulunmadığı halde, zamansal yakınlık nedeniyle ödülün davranışı pekiştirmesi durumu.
Örnek Vaka / Uygulama
Öğrencinin sınavda üst üste üç soruyu doğru yanıtladığı sırada sol ayağını sallıyor olması ve bu sınavdan yüksek not almasının ardından, sonraki her sınavda başarının sırrının sol ayağını sallamak olduğuna inanarak bu davranışı tekrarlaması.
Derin Analiz
Bilişsel ve davranışçı psikolojide, edimsel koşullandırma ilkelerinin operasyonel tanımını zorlayan kritik bir sapmadır. Skinner'ın klasik güvercin deneylerinde gözlemlediği batıl inançlı davranışların temel mekanizmasını oluşturur. Davranışçı çerçevede, organizma rastlantısal olarak ödülle (örneğin yiyecek pekiştireciyle) eşzamanlı veya hemen öncesinde yaptığı hareketi (örneğin kafamın etrafında dönme) ödülün sebebi olarak kodlar. Bu durum, dopaminerjik pekiştirme devrelerinin nedensellik algısındaki yanılsamalarla birleşerek yanlış ilişkilendirmeler (superstitious conditioning) üretmesine yol açar. Nörobiyolojik düzeyde, striatal devrelerdeki dopamin salınımı ile raslantısal zamanlamanın çakışması, sinaptik plastisitede hatalı bir öğrenme izi bırakır.
Etimoloji
Latince 'adventus' (varış, tesadüf eseri ortaya çıkma) kökünden türetilmiştir; pekiştirmenin (reinforcement) edimsel süreçle nedensel bağı olmaksızın tesadüfen eşleşmesini ifade eder.
Karıştırmayın
Operant pekiştirme (gerçek nedensel bağ içerir) ve klasik koşullandırma (uyarıcı-uyarıcı eşleşmesidir, edimsel bir çıktı aramaz).