Durum Belirleme
Occasion Setting
Tanım
Bir uyarıcının ne zaman pekiştirileceğini sinyalleyen ipuçlarının eşleşmesi süreci; diğer bir deyişle, uyarıcılar arası ilişkinin geçerli olduğu bağlamı belirleyen modülasyon işlevi.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir köpeğin eğitilmesi sürecinde, sahibinin elinde yeşil bir ışık olması (durum belirleyici), zil sesinin ardından mama geleceğinin kesin olduğunu gösterirken; kırmızı ışık yanması zilden sonra mama gelmeyeceği anlamına gelir. Köpek sadece yeşil ışık yandığında zille mamayı ilişkilendirmeyi öğrenir.
Derin Analiz
Klasik ve edimsel koşullama süreçlerinde, durum belirleme (occasion setting) mekanizması basit uyarıcı-tepki (S-R) veya uyarıcı-uyarıcı (S-S) denklemlerinin ötesine geçerek hiyerarşik bir kontrol mekanizması sunar. Bu süreçte bir 'durum belirleyici' (occasion setter), bir diğer uyarıcının (örneğin koşullu uyarıcının) pekiştireçle olan ilişkisinin ampirik geçerliliğini modüle eder. Yani durum belirleyici kendisi doğrudan bir tepki uyandırmaz veya tek başına pekiştireç sinyali vermez; aksine, başka bir ikili ilişkinin (örneğin CS-US ilişkisinin) 'ne zaman' geçerli olacağını ya da olmayacağını bağlamsal olarak tayin eder. Bilişsel ve davranışsal modellemede bu durum, organizmanın çevresel ipuçlarını sadece doğrusal bir mantıkla değil, koşula bağlı (conditional) bir matris içinde işlediğini gösterir. Nörobiyolojik düzeyde, bu tür karmaşık bağlamsal modülasyonların prefrontal korteks ile hipokampal devrelerin ortak işlevselliği üzerinden yürütüldüğü, bellek erişimi ve yürütücü işlevler esnasında esnek sinyalleme sağladığı öngörülmektedir.
Etimoloji
İngilizce 'occasion' (vesile kılmak, ortam hazırlamak) ve 'setting' (kurma, yerleştirme) kelimelerinin birleşiminden oluşan, davranışçı psikoloji terminolojisinde bağlamsal kontrolü ifade eden bir bileşik terim.
Karıştırmayın
Koşullu uyarıcı (CS) ile karıştırılır; ancak ayırt edici fark, durum belirleyicinin doğrudan bir tepki tetiklemek veya pekiştireç getirmek yerine, başka bir uyarıcının anlamını veya geçerlilik bağlamını modüle etmesidir (ikincil derece kontrol).
Keşfetmeye Devam Edin
Klasik Koşullama
Klasik Koşullama
Classical Conditioning
Başlangıçta nötr olan bir uyarıcının, refleksif bir tepki uyandıran doğal bir uyarıcıyla defalarca eşleşmesi sonucunda, tek başına o refleksif tepkiyi tetikler hale gelmesini sağlayan temel bir öğrenme mekanizmasıdır.
İncele
Modülasyon
Modülasyon
Modulation
Bir taşıyıcı dalganın genlik, frekans veya faz gibi parametrelerinin, iletilmek istenen bilgiye göre değiştirilmesi süreci.
İncele