Durum Belirleyici
Occasion Setter
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Bir laboratuvar deneyinde, fareye her ton sesi verildiğinde yiyecek verilmez; ancak bu ton sesinden hemen önce bir ışık yanarsa, ton sesi yiyecekle takip edilir. Işık yanmadığında ise ton sesi karşılıksız kalır. Bir süre sonra fare, yalnızca ışık yandığından haberdar olduğunda ton sesine karşı salivasyon (tükürük salgılama) tepkisi geliştirdiğinde, ışık uyarıcısı bir 'durum belirleyici' işlevi görmüş olur.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve öğrenme psikolojisinde durum belirleyici (occasion setter), basit bir koşullu uyarandan (CS) farklı olarak, Pavlovyen ilişkiselliğin bağlamını belirler. Bu mekanizma, iki uyarıcı arasındaki bağın (örneğin ton ile yiyecek) mutlak olmadığını, başka bir öncül uyarıcının (örneğin ışık) varlığına veya yokluğuna bağlı olduğunu organizmaya bildirir. Hiyerarşik öğrenme süreçlerinde, durum belirleyici doğrudan tepkiyi tetiklemez; bunun yerine, birincil uyarıcının anlamını veya uyarıcı-tepki gücünü modüle eder (modülasyon teorisi). Nörobiyolojik düzeyde, bu tür bağlamsal kontrol mekanizmalarının işlenmesinde prefrontal korteks ile hipokampus arasındaki devreler kritik bir rol oynamaktadır.
Etimoloji
Latince 'occasio' (fırsat, uygun zaman) ve Eski İngilizce 'settan' (yerleştirmek, konumlandırmak) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Koşullu Uyarıcı (CS) ile karıştırılır; çünkü her ikisi de tepkiyi etkiler. Ancak koşullu uyarıcı doğrudan davranışa yol açan bir tetikleyici iken, durum belirleyici birincil ilişkinin koşullarını (ne zaman geçerli olduğunu) belirleyen hiyerarşik bir üst sinyaldir.
Keşfetmeye Devam Edin
Modülasyon
Modülasyon
Modulation
Bir taşıyıcı dalganın genlik, frekans veya faz gibi parametrelerinin, iletilmek istenen bilgiye göre değiştirilmesi süreci.
İncele