Ana içeriğe atla
Psikoloji Sözlüğüm LogoPsikoloji Sözlüğüm

Ganzfeld

Ganzfeld

Tanım

Retinanın yayılan ve tekdüze bir ışıkla uyarılması sonucu oluşan homojen görsel alan.

Örnek Vaka / Uygulama

Bir bilişsel psikoloji laboratuvarında yürütülen algısal izolasyon deneyinde, katılımcı gözlerine yerleştirilen yarım ping-pong topları ve kulaklıkta çalınan beyaz gürültü ile 30 dakika boyunca dış dünyadan izole edilir; bir süre sonra katılımcı, formsuz renk bulutları görmeye ve dış uyaran eksikliğine bağlı olarak zamansal algısını kaybetmeye başlar.

Derin Analiz

Ganzfeld tekniği, duysal yoksunlaşma (sensory deprivation) ve algısal tekdüzeliğin insan bilinci üzerindeki etkilerini incelemek için kullanılan deneysel bir protokoldür. Deney sırasında katılımcıların gözlerine ikiye bölünmüş ping-pong topları yerleştirilir ve difüz kırmızı bir ışıkla aydınlatılır; kulaklara ise beyaz veya pembe gürültü verilir. Amaç, görsel ve işitsel uyaranlardaki ani değişimleri ortadan kaldırarak beyne gelen girdi akışını sabitlemektir. Bu durum, beyin dış dünyadan gelen kesintili sinyallerden mahrum kaldığında kendi içsel uyaranlarını amplifiye etmesine neden olur; bu da kısa süreli algısal bozulmalara, halüsinasyonlara veya Ganzfeld etkisi olarak bilinen bilinç durumu değişikliklerine yol açar. Tarihsel olarak deneysel parapsikolojide telepati ve duyularötesi algı (ESP) araştırmalarında da sıklıkla kullanılmıştır.

Etimoloji

Almanca kökenli bir bileşik sözcük olup 'ganz' (bütün, tüm) ve 'feld' (alan, saha) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir. Gestalt psikoloğu Wolfgang Metzger tarafından literatüre kazandırılmıştır.

Karıştırmayın

DuyusalYoksunlaşma (Sensory Deprivation) ile sıkça karıştırılır; Ganzfeld tamamen uyaran yokluğu değil, kalıpsız, homojen ve sabit bir uyaran akışı sağlamayı hedefler.