Yaratıcılık Ölçümü
Creativity Measurement
Tanım
Bireylerin yaratıcı potansiyelini, fikir akıcılığını ve ıraksak (divergent) düşünce becerilerini sistematik olarak değerlendiren psikolojik test süreçleridir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir endüstriyel psikoloğun, inovasyon departmanı için aday seçerken Torrance Yaratıcı Düşünme Testleri'ni uygulaması; adaya bir ataç vererek bu nesne için iki dakika içinde sıradışı ve işlevsel kırktan fazla kullanım alanı bulmasını istemesi ve elde edilen verileri akıcılık, esneklik ve orijinallik alt boyutlarında puanlaması.
Derin Analiz
Yaratıcılık ölçümü; psikometride en zorlu alanlardan biridir çünkü konverjan (yakınsak) zeka testlerinden farklı olarak tek bir doğru yanıtı değil, üretilen çözümlerin özgünlüğünü, esnekliğini ve çeşitliliğini hedef alır. Guilford'un yapılandırmacı zeka modellerine ve Torrance'ın çalışmalarına dayanan bu ölçüm araçları; kelime akıcılığı, orijinal çağrışım üretme hızı, pratik problemlere alternatif çözümler getirme ve sıradışı kullanım testleri (alternate-uses test) gibi yöntemleri kullanır. Nörokognitif düzeyde, yaratıcılığın ölçülmesi sırasında Default Mode Network (Varsayılan Durum Ağı) ile Yürütücü İşlev Ağları arasındaki esnek dinamik etkileşimin ve bilişsel esnekliğin psikometrik izdüşümleri incelenir.
Etimoloji
Latince 'creare' [yaratmak, meydana getirmek] ve Eski İngilizce 'mētan' [ölçmek, değerlendirmek] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Genel Zeka Testleri (IQ) ile sıkça karıştırılır; IQ testleri yakınsak düşünceyi ve mantıksal problem çözmeyi ölçerken, yaratıcılık ölçümleri ıraksak düşünceyi ve çoklu çözüm yolları üretme kapasitesini değerlendirir.