Dikotik Dinleme
Dichotic Listening
Tanım
Her iki kulağa aynı anda farklı işitsel uyaranların sunulması ve bireyin bu uyaranlardan birine odaklanırken diğerini bastırma becerisini ölçen deneysel bir yöntemdir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir nöropsikoloji laboratuvarında deneğe kulaklık takılır. Sol kulağından bir ekonomi makalesi okunurken, sağ kulağından bir futbol maçı anlatımı verilir. Denekten sadece sağ kulaktaki maçı dinlemesi ve tekrarlaması istenir. Deney bittiğinde, sol kulaktaki makalenin içeriği sorulduğunda katılımcı hiçbir şey hatırlamaz; ancak sol kulaktaki sesin kalın bir erkek sesine mi yoksa ince bir kadın sesine mi ait olduğunu doğru bir şekilde bildirebilir.
Derin Analiz
Dikotik dinleme paradigması, bilişsel psikoloji ve nöropsikolojide seçici dikkat, işitsel işlemleme ve serebral lateralizasyonun (beyin yarımkürelerinin işlevsel asimetrisi) incelenmesinde temel bir araçtır. Kulaklıklar aracılığıyla her iki kulağa eşzamanlı fakat farklı ses akışları verilirken, 'gölgeleme' (shadowing) adı verilen teknikle katılımcı belirli bir kanaldaki mesajı yüksek sesle tekrarlamaya yönlendirilir. Kontralateral (karşı yanal) işitsel yolların anatomik üstünlüğü nedeniyle, sağ kulağa sunulan sözel uyaranlar sol hemisferdeki dil merkezlerine daha doğrudan ve baskın bir şekilde ulaşır. Bu durum, sağ kulak avantajı olarak bilinen olguyu doğurur. İhmal edilen kulaktaki mesajın içeriği (örneğin konuşmacının cinsiyeti veya fiziksel özellikleri gibi düşük düzeyli akustik özellikler) bilinç süzgecinden geçebilirken, anlamsal veya karmaşık bilgiler genellikle filtrelenir; bu da Broadbent'in erken filtre modeli ve Treisman'ın zayıflatma modeli gibi dikkat kuramlarının ampirik temelini oluşturur.
Etimoloji
Yunanca 'dicha' [ikiye bölünmüş, ayrı] + 'ous/otos' [kulak] kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
İntraural rekabet (interaural rivalry) ile karıştırılabilir; ancak interaural rekabet seslerin aynı anda ve birbiriyle yarışacak şekilde sunumundan ziyade iki kulak arasındaki akustik çakışmaları ve baskınlık mücadelelerini ifade eder. Ayrıca bölünmüş dikkat (divided attention) kavramından farklıdır çünkü dikotik dinlemede amaç dikkatin paylaştırılması değil, bir kanalın aktif olarak filtrelenmesidir.
Keşfetmeye Devam Edin
Serebral Lateralizasyon
Cerebral Lateralization
Beynin sağ ve sol yarım kürelerinin belirli bilişsel, duyusal ve motor işlevleri farklı düzeylerde üstlenme uzmanlaşmasıdır.
Koklear Çekirdek
Cochlear Nucleus
Beyin sapında yer alan ve iç kulaktan gelen işitsel sinir uyarılarını ilk olarak işleyen ikinci derece nöronların hücre gövdesi kümesi.