Psikolojik Evrensel
Cocktail-party Universal
Tanım
Farklı kültürlerde, coğrafyalarda ve demografik gruplarda istisnasız tüm insanlarda gözlemlenen temel psikolojik özellik veya süreç.
Örnek Vaka / Uygulama
Farklı dilleri konuşan, hiç temas etmemiş iki ayrı antropolog grubunun hem Amazon havzasındaki izole bir kabilede hem de metropolitan bir şehirde yapılan testlerde yüz ifadelerindeki temel duygu kategorilerini (korku, öfke, mutluluk) aynı oranda ve doğrulukta ayırt edebilmesi bu evrenselliğin laboratuvar ortamındaki somut kanıtıdır.
Derin Analiz
Evrimsel psikoloji ve kültürlerarası araştırmalar bağlamında, insan türünün biyolojik ve bilişsel donanımının ortak paydasını temsil eder. 'Cocktail-party' nitelemesi, kalabalık ve uyarıcı zenginliği yüksek bir çevrede dahi bireyin kendi ismini veya hayatta kalması için kritik bir uyarıcıyı (örneğin tehlike sinyallerini) gürültü arasından çekip alabilmesi gibi, tüm insanlığın paylaştığı evrensel bilişsel ve algısal mekanizmalara işaret eden bir metaforik kökene dayanır. Bu kavram, kültürel görecelilik kuramlarına karşı çıkarak evrensel insan doğasının bilişsel, duygusal ve sosyal çekirdeğini ampirik olarak haritalandırmayı hedefler.
Etimoloji
İngilizce 'cocktail-party' (kokteyl partisi ortamındaki gürültülü ve kalabalık seçici odaklanma metaforu) ve Latince 'universalis' (tümüne/evrene ait olan) kelimelerinin birleşiminden türetilmiştir.
Karıştırmayın
Kültür-aşırı değişkenler (cross-cultural variables) ve etnosantrik varsayımlar; ayırt edici fark, psikolojik evrensellerin çevresel koşullardan bağımsız olarak türün tüm sağlıklı üyelerinde biyolojik olarak önceden kablolanmış olmasıdır.