Bilişsel Sezgisel
Cognitive Heuristic
Tanım
Örnek Vaka / Uygulama
Bir işe alım yöneticisinin, adayın prestijli bir üniversiteden mezun olması nedeniyle otomatik olarak tüm teknik pozisyonlarda başarılı olacağını varsayması ('temsil edilebilirlik sezgiseli') bilişsel sezgiselin işleyişine somut bir örnektir.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve karar teorisi bağlamında sezgiseller, sınırlı rasyonellik (bounded rationality) hipotezinin temelini oluşturur. İnsan beyni, çevresel uyarıcıların devasa hacmini rasyonel ve eksiksiz bir şekilde işleme kapasitesine sahip olmadığından (bilişsel kapasite sınırı), enerji tasarrufu sağlamak adına evrimsel süreçte bu kestirmeleri geliştirmiştir. Amos Tversky ve Daniel Kahneman'ın çığır açan çalışmaları, bu mekanizmaların adaptif avantajlar sağlarken aynı zamanda sistematik muhakeme hatalarına (nyanslı önyargılara) neden olabileceğini kanıtlamıştır. Temsil edilebilirlik, bulunabilirlik ve bağlama tutunma (anchoring) gibi alt türleri bulunur.
Etimoloji
Modern Latince 'heuristicus', Antik Yunanca 'heuriskein' (εὑρίσκειν - bulmak, keşfetmek) fiilinden türetilmiştir. Aristo'nun mantık çalışmalarına ve matematikçi George Pólya'nın problem çözme metodolojisine dayanır.
Karıştırmayın
Keşfetmeye Devam Edin
Sınırlı Rasyonellik
Sınırlı Rasyonellik
Bounded Rationality
Bireylerin karar verme sürecinde bilgi eksikliği, bilişsel kapasite sınırları ve çevresel karmaşıklıklar nedeniyle ideal olarak en rasyonel olanı değil, mevcut kısıtlar altında 'yeterince iyi' olanı seçmesini ifade eden karar alma modeli.
İncele
Temsil Edilebilirlik Sezgiseli
Temsil Edilebilirlik Sezgiseli
Representativeness Heuristic
Bireylerin bir nesne, olay veya kişinin hangi kategoriye ait olduğuna karar verirken, onun zihindeki tipik protomödeye benzerliğine bakarak olasılık hesaplaması yapma eğilimidir.
İncele