Bilişsel Sezgisel
Cognitive Heuristic
Tanım
Karmaşık problemleri çözmek ve hızlı kararlar almak için zihnin kullandığı, bilişsel yükü azaltan pratik zihinsel kestirmeler ve kural setleridir.
Örnek Vaka / Uygulama
Bir işe alım yöneticisinin, adayın prestijli bir üniversiteden mezun olması nedeniyle otomatik olarak tüm teknik pozisyonlarda başarılı olacağını varsayması ('temsil edilebilirlik sezgiseli') bilişsel sezgiselin işleyişine somut bir örnektir.
Derin Analiz
Bilişsel bilimler ve karar teorisi bağlamında sezgiseller, sınırlı rasyonellik (bounded rationality) hipotezinin temelini oluşturur. İnsan beyni, çevresel uyarıcıların devasa hacmini rasyonel ve eksiksiz bir şekilde işleme kapasitesine sahip olmadığından (bilişsel kapasite sınırı), enerji tasarrufu sağlamak adına evrimsel süreçte bu kestirmeleri geliştirmiştir. Amos Tversky ve Daniel Kahneman'ın çığır açan çalışmaları, bu mekanizmaların adaptif avantajlar sağlarken aynı zamanda sistematik muhakeme hatalarına (nyanslı önyargılara) neden olabileceğini kanıtlamıştır. Temsil edilebilirlik, bulunabilirlik ve bağlama tutunma (anchoring) gibi alt türleri bulunur.
Etimoloji
Modern Latince 'heuristicus', Antik Yunanca 'heuriskein' (εὑρίσκειν - bulmak, keşfetmek) fiilinden türetilmiştir. Aristo'nun mantık çalışmalarına ve matematikçi George Pólya'nın problem çözme metodolojisine dayanır.
Karıştırmayın
Algoritma ile karıştırılır; algoritma kesin, kuralcı ve her zaman doğru sonuca götüren adım adım bir süreçken, sezgisel esnektir, hız odaklıdır ve hata payı içerir.