Emtia Teorisi
Commodity Theory
Tanım
Bir ürün veya hizmetin değerinin onun kıtlığı ve arz-talep dengesiyle doğrudan ilişkili olduğunu öne süren bilişsel ve iktisadi psikoloji teorisidir.
Örnek Vaka / Uygulama
Sınırlı sayıda üretildiği duyurulan ve sadece belirli bir süre satışta kalacağı belirtilen lüks bir kol saatinin, piyasada bolca bulunan eşdeğer bir saate kıyasla tüketiciler tarafından çok daha yüksek bir arzu nesnesi olarak algılanması ve bu yolla değerinin katlanması.
Derin Analiz
1968 yılında Timothy C. Brock tarafından formüle edilen emtia teorisi, bireylerin herhangi bir uyarıcıya, bilgiye, ürüne veya hizmete ulaşabilirliği azaldıkça o nesneye atfettikleri öznel değerin arttığını savunur. Temel mekanizma, kısıtlanmış ya da zor erişilebilir olan nesnenin bilişsel olarak 'özel', 'seçkin' veya 'kaçırılmaması gereken' bir fırsat olarak kodlanmasıyla çalışır. Ancak teori, mutlak kıtlığın tek başına değer yaratamayacağını; nesneye yönelik minimal bir talebin de var olması gerektiğini vurgular. Bilişsel çelişki ve kıtlık etkisi (scarcity effect) ile yakın psikolojik bağlar kurarak tüketici davranışlarını, ikna süreçlerini ve pazarlama psikolojisini açıklamada sıklıkla kullanılır.
Etimoloji
İngilizce 'commodity' (ticaret malı, emtia, faydalı şey) kelimesinden türetilmiş olup, kökeni Latince 'commodus' (uygun, elverişli, faydalı) sözcüğüne dayanmaktadır.
Karıştırmayın
Kıtlık etkisi (scarcity heuristic) genellikle günlük hayatta eş anlamlı kullanılır; ancak emtia teorisi daha geniş bir psikolojik çerçeve sunarak bilgi ve hizmetlerin zihinsel değerlenmesini de kapsar.
Keşfetmeye Devam Edin
Tüketici Psikolojisi
Consumer Psychology
Bireylerin tüketici rolündeki davranışlarını, karar alma süreçlerini ve bu süreçleri yönlendiren pazarlama ile iletişim tekniklerini inceleyen uygulamalı psikoloji alt dalıdır.
Bilişsel Çelişki
Cognitive Dissonance
Bilişsel sistemdeki iki veya daha fazla inanç, tutum veya davranış arasında tutarsızlık olduğunda ortaya çıkan ve bireyde güçlü bir motivasyonel gerilim yaratan hoş olmayan psikolojik durum.